Бернли ме, әлде Алматы ма: Дастан Сәтпаев тұратын қалалардағы өмір сүру құнын салыстырдық
Алматы – Дастан Сәтпаевтың туған қаласы. Ол осында өсіп, үлкен футболдағы алғашқы қадамын жасады. Ал қазір 18 жастағы қазақстандық шабуылшының өмірі Англиямен байланысты: футболшы «Челсиден» жалға алу құқығымен «Бернли» сапында өнер көрсетіп жүр.
Ал екі қаладағы күнделікті шығынның айырмашылығы қандай? Sports24.kz 2026 жылдың қыркүйегіндегі Алматы мен Бернлидегі өзекті бағаларды жинап, баспана жалдаудан бастап азық-түлік, кофе, мейрамхана мен коммуналдық қызметтерге дейінгі негізгі шығындарды салыстырды.
Нәтижесінде айырмашылық бір қарағанда ойлағандай үлкен емес екені байқалды. Кейбір санаттар бойынша Бернли расымен қымбатырақ болғанымен, Алматыдағы баспана бағасы ағылшын қаласындағы көрсеткіштерге біршама жақындаған.
Баспана жалдау: айырмашылық ойлағаннан аз
Ай сайынғы шығынның ең үлкен бөлігі, әдетте, баспанаға кетеді.
Бернлиде пәтер немесе шағын үй жалдау орналасқан ауданы мен жағдайына қарай айына шамамен 300–600 мың теңге тұрады. Ал кең әрі заманауи баспана таңдаған жағдайда баға бұдан да жоғары болуы мүмкін.
Бұл тұрғыда Алматыны да арзан қала деу қиын. Krisha.kz мәліметінше, 2026 жылдың тамыз айының соңында бір бөлмелі пәтерді жалға алудың медианалық бағасы айына 230 мың теңгеге жеткен. Екі бөлмелі пәтер шамамен 350 мың, ал үш бөлмелі баспана 500 мың теңге тұрады. Тамыздың өзінде Алматыдағы екі бөлмелі пәтерлердің жалдау ақысы 16,7 пайызға өскен.
Жекелеген хабарландырулардағы баға ауқымы одан да кең. Мәселен, 2 қыркүйектегі Krisha.kz ұсыныстарында екі бөлмелі пәтерлер 270 мың теңгеге, үш бөлмелі баспаналар 600 мың теңгеге дейін ұсынылған. Ал кейбір бір бөлмелі пәтерлердің жалдау ақысы айына шамамен 320 мың теңгені құрайды.
Қорытынды: орта есеппен Бернли қымбатырақ. Алайда Алматыдан жақсы екі немесе үш бөлмелі пәтер жалдаған жағдайда екі қала арасындағы айырмашылық айтарлықтай азаяды.
Мейрамхана: Бернли айтарлықтай қымбат
Үйден тыс жерде тамақтанғанда айырмашылық анық байқалады.
Бернлидегі орта деңгейлі мейрамханада бір адамның тамақтануына шамамен 20–30 фунт, яғни 12,6–18,9 мың теңге қажет. Бірнеше тағамнан тұратын екі адамға арналған кешкі ас шамамен 60 фунтқа, яғни 37,8 мың теңгеге шығады.
Ал жоғары деңгейлі мейрамхананы таңдасаңыз, чек 80 фунттан, яғни шамамен 50 мың теңгеден асып кетуі мүмкін.
Алматыда баға әлдеқайда қолжетімді. Қымбат емес дәмханада бір адамның тамақтануы орта есеппен 6 мың теңге, ал орта деңгейлі мейрамханада екі адамға арналған үш тағамдық кешкі ас шамамен 20,5 мың теңге тұрады.
Демек, мейрамханаға жиі баратын адам Бернлиде Алматыға қарағанда әлдеқайда көп қаржы жұмсайды.
Кофе мен фастфуд: ұсақ шығынның өзі жинала береді
Айырмашылық күнделікті қарапайым сатып алулардан да байқалады.
Бернлиде бір шыны кофе шамамен 3–4 фунт, яғни 1,9–2,5 мың теңге тұрады. Алматыда капучиноның орташа бағасы шамамен 1,5 мың теңге.
Бернлидегі фастфуд орнындағы қарапайым түскі ас шамамен 6,3 мың теңгеге, ал тойымдырақ ас 7,5–9,4 мың теңгеге шығады.
Ал Алматыда фастфуд желісіндегі стандартты комбо шамамен 4 мың теңге тұрады.
Бір рет кофе ішкенде айырмашылық аса үлкен болып көрінбеуі мүмкін. Бірақ күн сайын кофе сатып алып, аптасына бірнеше рет сырттан тамақтансаңыз, ай соңында едәуір сома жиналады.
Азық-түлік: Бернлиде айына шамамен 126 мың теңге
Үйде тамақ дайындаған жағдайда шығынды едәуір азайтуға болады.
Бернлиде бір адамның азық-түлігіне айына шамамен 200 фунт, яғни 126 мың теңге қарастыруға болады.
Салыстыру үшін, Алматыда бір литр сүттің орташа бағасы шамамен 768 теңге, 500 грамм ақ нан 378 теңге, ал бір келі күріш шамамен 949 теңге тұрады.
Дегенмен Сәтпаевтың жағдайын қарапайым тұрғынмен тікелей салыстыру дұрыс бола бермейді. Кәсіби футболшының тамақтану тәртібі мен рационы өзгеше. Сонымен қатар спортшы тамақтың бір бөлігін клубтың жаттығу базасында, матчтар мен сырт алаңдағы сапарлар кезінде алуы мүмкін.
Коммуналдық қызметтер де қалтаға салмақ салады
Алматыда ауданы шамамен 85 шаршы метр болатын пәтердің негізгі коммуналдық төлемдері орта есеппен айына 41 мың теңгеге жуықтайды. Үй интернеті шамамен 7,9 мың, ал ұялы байланыс тарифі 5 мың теңгедей тұрады.
Англияда бұл шығындар жоғарырақ. Бағдар ретінде Ұлыбритания бойынша осындай көлемдегі пәтердің коммуналдық төлемдері айына орта есеппен 242 фунтты құрайды. Интернетке тағы 32 фунт, ұялы байланысқа шамамен 14 фунт қажет.
Бернлидің өзінде нақты сома баспананың түріне, жылыту жүйесіне және жалдау шартына қарай өзгеруі мүмкін. Сондықтан бұл көрсеткіштерді нақты белгіленген баға емес, орташа бағдар ретінде қабылдаған жөн.
Көлік шығынын да ескерген жөн
Бұл жағынан Алматының тағы бір артықшылығы бар – қоғамдық көлік салыстырмалы түрде арзан.
Қазіргі мәлімет бойынша, бір айлық жол жүру шығыны шамамен 9,9 мың теңге. Таксидің бастапқы ақысы орта есеппен 600 теңге, ал әр шақырымы шамамен 300 теңге тұрады.
Ұлыбританияда көлікке кететін шығын едәуір жоғары. Таксиге отырғанның өзі орта есеппен 4 фунт, ал әр шақырымға тағы шамамен 1,62 фунт төлеу қажет.
Кәсіби футболшы үшін бұл шығын аса маңызды болмауы мүмкін. Ал қарапайым тұрғын үшін тұрақты сапарлар айлық бюджетке айтарлықтай әсер етеді.
Бернлиде бір ай өмір сүруге қанша ақша қажет?
Баспана жалдау, коммуналдық қызметтер, азық-түлік, байланыс және күнделікті негізгі қажеттіліктерді есептегенде, Бернлиде бір адамның қарапайым өміріне айына шамамен 1000–1300 фунт қажет болуы мүмкін.
Бұл теңгемен есептегенде шамамен 630–820 мың теңге.
Ал жайлылығы жоғары баспана жалдап, мейрамханаға жиі барып, такси қолданып, ойын-сауық пен сатып алуға көп қаражат жұмсасаңыз, айлық шығын 1 млн теңгеден оңай асып кетеді.
Оның үстіне бұл есепке ірі сатып алулар, саяхат және басқа да қосымша шығындар кірмейді.
Алматыда қанша ақша керек?
Алматыдағы шығын ең алдымен таңдалған баспанаға байланысты.
Егер бір бөлмелі пәтерді қазіргі медианалық баға – 230 мың теңгеге жалдап, оған коммуналдық төлем, интернет, ұялы байланыс, азық-түлік, көлік және анда-санда дәмханаға баруды қоссақ, бір адамның айлық бюджеті шамамен 400–500 мың теңгеге жетуі мүмкін.
Бұл ресми орташа көрсеткіш емес, қазіргі бағалар негізінде жасалған шамамен есеп.
Ал жақсы екі немесе үш бөлмелі пәтер жалдап, таксиге жиі отырып, мейрамханаларға тұрақты баратын адамның шығыны әлдеқайда жоғары болады.
Мұны баспана бағасынан-ақ байқауға болады: Алматыда үш бөлмелі пәтерді жалдаудың медианалық құны қазір айына шамамен 500 мың теңге.
Сонымен, қай қалада өмір сүру қымбат?
Жалпы шығындарды есептегенде, бұл салыстыруда Бернли қымбатырақ болып шықты.
Ең үлкен айырмашылық мейрамхана, фастфуд, кофе, түрлі қызметтер мен күнделікті тұрмыстық шығындардан байқалады. Бұл санаттарда Англиядағы баға Алматыдан едәуір жоғары.
Бірақ баспана мәселесінде жағдай басқаша. Алматы Қазақстандағы ең қымбат қалалардың бірі болып қала береді, ал жалдау ақысының өсуі Бернлимен арадағы айырмашылықты айтарлықтай қысқартқан. Тамызда Алматыдағы жалдау бағасы тағы көтеріліп, үш бөлмелі пәтердің медианалық құны 500 мың теңгеге жетті.
Сондықтан Бернли мен Алматыны салыстырғанда, «Англияда өмір сүру Қазақстаннан бірнеше есе қымбат» деген түсінік барлық шығын түріне бірдей келе бермейді.
Ал Дастан Сәтпаев үшін бұл қаншалықты қымбат?
Дастан үшін бұл сандардың мәні сәл өзгеше.
Берілген мәлімет бойынша, қазақстандық футболшының «Челсимен» келісімшарттағы айлығы шамамен 14 мың фунт. Бір фунтты 629,83 теңгеден есептегенде, бұл шамамен 8,8 млн теңге.
Алайда оның шамамен 12 мың фунты, яғни 7,6 млн теңгеге жуық қаражат ай сайын арнайы шотқа аударылады. Футболшы бұл қаражатқа кейінірек қол жеткізе алады.
Қазір Сәтпаевтың тікелей пайдалануында айына шамамен 2 мың фунт, яғни 1,26 млн теңге қалады.
Бернлидегі негізгі айлық шығынды 630–820 мың теңге деп есептесек, бұл қаражат күнделікті қажеттіліктерге жеткілікті. Оның үстіне кәсіби футболшының тамақтану, қалпына келу, сапар және басқа да бірқатар шығынын клуб өз мойнына алуы мүмкін.
Нәтижесінде Бернлиде өмір сүру Алматыға қарағанда қымбатырақ болғанымен, айырмашылық бастапқыда ойлағандай үлкен емес.
