locale KZ
KZ - Қазақ RU - русский

GTA V шыққанда, Чемпиондар лигасы арман еді: GTA VI шыққанға дейін Қазақстан неге қол жеткізді

GTA V пен GTA VI арасындағы кезеңде Қазақстан футболы қалай өзгерді
Футбол
GTA V шыққанда, Чемпиондар лигасы арман еді: GTA VI шыққанға дейін Қазақстан неге қол жеткізді
ФОТО: Getty images

Grand Theft Auto VI ойынының көптен күткен релизі 2026 жылғы 19 қарашаға белгіленді. Атақты серияның алдыңғы бөлімі 2013 жылғы 17 қыркүйекте жарық көрген еді. Видеоойын жанкүйерлері Вайс-Ситиге қайта оралуды күтіп жүргенде, Қазақстан футболы тұтас бір дәуірді бастан өткерді: еурокубоктардың топтық кезеңіндегі алғашқы ойындардан бастап, мадридтік «Реалдың» Алматыға келуіне дейін.

Осы жылдар ішінде ойыншылардың жаңа буыны өсіп шықты, жаңа чемпиондар пайда болды, ал бұрын сенімсіздікпен ғана сөз болған жетістіктер шындыққа айналды. Дегенмен бұл жол тақтайдай тегіс болған жоқ. Еуропадағы жарқын кештердің артынан ауыр жеңілістер де болды, ал жекелеген табыстарды тұрақты жүйеге айналдыру әзірге мүмкін болмады.

Сондықтан бәрі неден басталғанына көз жүгірту тіпті қызықты.

Sports24.kz 2013 жылы-ақ орындалуы мүмкін емес дерлік көрінген оқиғаларды еске алады.

2013 жыл. «Селтикке» соғылған екі гол және Еуропадағы алғашқы үлкен күз

2013 жылғы қыркүйекте миллиондаған адам виртуалды Лос-Сантос көшелерімен танысып жатқанда, қазақстандық жанкүйерлер қарағандылық «Шахтердің» еурокубоктардағы жорығын әлі де қызу талқылап жүрді.

Виктор Кумыковтың командасы сол кезде Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне тарихи жолдама алуға бір қадам қалған еді.

Тамызда қарағандылықтар бір маусым бұрын «Барселонаның» өзін жеңген шотландиялық «Селтикті» қабылдады. Бірақ қарсыластың мәртебесі алаң иелерін сескендірмеді. Андрей Финонченко есеп ашса, Сергей Хижниченко екінші таймда басымдықты еселеді - 2:0.

Бұл жеңіс үлкен дүрбелең туғызды. Қазақстан өкілі Еуропаның басты клубтық турниріне бұрын-соңды мұншалық жақын болған емес.

Глазгодағы қарымта кездесу көңіл көншітпеді. Шотландиялықтар жауапсыз үш гол соқты, шешуші гол матчтың соңына қарай тіркелді. Қарағандылықтарға іріктеудегі ең үлкен сенсациялардың бірін жасауға титтей ғана нәрсе жетпей қалды.

Соған қарамастан, сол маусым тарихи жетістіксіз өткен жоқ. «Шахтер» Еуропа лигасындағы жорығын жалғастырып, УЕФА турнирінің топтық кезеңіне жолдама алған алғашқы қазақстандық клуб атанды.

Оның қарсыластары Грекияның ПАОК-ы, Нидерландтың АЗ-ы және Израильдің хайфалық «Маккабиі» болды. Алты матчта небәрі екі рет тең түскенімен, бұл дебюттің маңызы турнир кестесінен әлдеқайда кең еді.

Оған дейін отандық командалар негізінен іріктеу кезеңдерімен ғана шектеліп келген. Енді қазақстандық клуб алғаш рет Еуропада толық бір күз өткізу мүмкіндігіне ие болды.

Жаңа дәуірдің есебі дәл сол маусымнан басталды.

ФОТО: ekaraganda.kz

2015–2018 жылдар. «Астана» қазақстандық клубтардың мүмкіндігі туралы түсінікті өзгертті

Араға екі жыл салып, «Шахтердің» бағындырмаған белесін елордалық «Астана» бағындырды.

2015 жылғы тамызда Станимир Стойловтың командасы Кипрдің АПОЭЛ клубын жеңіп, Қазақстан тарихындағы Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне берілген алғашқы жолдаманы иеленді.

Жеребе турнир дебютантын бастапқыда айқын аутсайдер саналған топқа түсірді. Плей-оффқа шығу үшін «Атлетикомен», «Бенфикамен» және «Галатасараймен» таласуға тура келді.

Алайда елордалық ұжым қосалқы рөлмен шектелуді ойлаған жоқ.

Әсіресе өз алаңындағы кездесулер есте қалды. «Астана» «Галатасараймен» және «Бенфикамен» екі рет 2:2 есебімен тең ойнады, ал мадридтік «Атлетико» Қазақстанда бірде-бір гол соға алмады. Испаниялықтармен текетірес 0:0 есебімен аяқталды.

Алты турдың қорытындысында Қазақстан чемпионы төрт ұпай жинап, өз жанкүйерлерінің алдында бірде-бір рет жеңілген жоқ.

Жақында ғана іріктеу кезеңдерінен жол салған клуб үшін мұндай нәтиже алға жасалған үлкен қадам еді.

«Астананың» еурокубоктардағы жорығы мұнымен аяқталған жоқ. Кейінгі маусымдарда команда топтық турнирлерде өнер көрсетуді жалғастырып, 2017/18 жылғы Еуропа лигасында алғаш рет еурокубоктардың көктемгі кезеңіне өтті.

Сол кезде елордалық ұжым «Вильярреал», «Славия» және тел-авивтік «Маккаби» клубтарымен бір топта екінші орын алды. 1/16 финалда оны лиссабондық «Спортинг» тоқтатты.

ФОТО: tengrinews.kz

2023 жыл. Ұлттық құрама жанкүйерлерді Еуроға сендірді

Клубтар Еуропа аренасын игеріп жатқанда, ұлттық құрама да өз өрлеуі мен құлдырауын бастан кешірді.

Ең жарқын кезеңдердің бірі - 2024 жылғы Еуропа чемпионатына іріктеу науқаны.

Магомед Адиев жаттықтырған Қазақстан құрамасы құрлықтық біріншілікке жолдама үшін күтпеген жерден күреске араласты. Команда әсіресе 2023 жылғы 26 наурызда дүр сілкіндірді.

Астанаға Дания келді - әлем чемпионатының алдыңғы қатысушысы әрі Еуро-2020 жартылай финалисі.

Ресмидің дублінен кейін үзіліске қонақтар 2:0 есебімен басым шықты. Кездесу күткендегідей өрбіп жатқандай көрінді. Бірақ екінші таймда қазақстандықтар ойын барысын өзгертті. Бақтиер Зайнутдинов пенальтиден есеп айырмасын қысқартты, Асхат Тағыберген алыстан керемет соққы жасап таразы басын теңестірді, ал Абат Аймбетов алаң иелеріне жеңіс сыйлады — 3:2.

Бұл нәтиже іріктеу турниріндегі басты сенсациялардың біріне айналды. Оның үстіне, кейін Тағыбергеннің голы УЕФА жанкүйерлерінің дауыс беруінде іріктеудің үздік добы деп танылды.

Сол іріктеу циклінде Қазақстан сырт алаңда Финляндияны жеңіп, соңғы турға дейін Еуроға тікелей жолдама алуға үмітін сақтады.

Словенияға қарсы шешуші матч 1:2 есебімен жеңіліспен аяқталды. Кейін команда плей-офф ойындарында да сүрінді. Дегенмен соңғы турға дейін ірі халықаралық турнирге шығу үшін күресуінің өзі маңызды жетістік болды.

Еуропа чемпионаттарын сырттай тамашалауға үйренген ел көп жылдан бері алғаш рет финалдық кезеңге қатысуға шындап үміттене алды.

ФОТО: KFF

2025 жыл. «Қайрат» «Шахтердің» аяқталмаған тарихын жалғастырды

Ең қызық сәйкестік GTA V шыққаннан кейін 12 жыл өткенде орын алды.

2025 жылдың жазында алматылық «Қайрат» Чемпиондар лигасының іріктеуіндегі шешуші кезеңге жетті. Негізгі турнирге жолдағы соңғы кедергі шотландиялық «Селтик» болды.

2013 жылы қарағандылық «Шахтердің» арманын күл-талқан еткен сол клуб.

Глазгодағы алғашқы матч голсыз аяқталды. Алматыдағы ойында да командалар есеп аша алмады. Жолдаманың тағдыры пенальтилер сериясында шешілді.

Бұл сәтте басты тұлға қақпашы Темірлан Анарбеков болды. Қазақстандықтар серияда 3:2 есебімен жеңіп, «Қайрат» тарихында алғаш рет Чемпиондар лигасының негізгі кезеңіне шықты.

Бәрі символдық мәнге ие болды: Қазақстан клубы басты еурокубоктың табалдырығында шотландиялық алпауытпен тағы кездесті, бірақ бұл жолы соңғы кедергіден өтті.

Осылайша, «Қайрат» «Астанадан» кейін бұл межені бағындырған екінші отандық команда атанды.

Ал содан кейін Алматыны турнирге шығудың өзін көлеңкеде қалдыра жаздаған оқиға күтіп тұрды.

ФОТО: Getty Images

«Реал» Алматыға келгенде

2025 жылғы 30 қыркүйекте Алматының Орталық стадионы мадридтік «Реалды» қабылдады.

Жақында ғана әлемдегі ең көп жүлде жеңіп алған клубтардың бірі Қазақстанға Чемпиондар лигасының ресми матчын өткізуге келеді деген ой қиял-ғажайып сценарийдей көрінетін. Енді бұл оқиға жергілікті жанкүйерлердің көз алдында болып жатты.

Испаниялық команданың сапында алаңға Килиан Мбаппе, Винисиус Жуниор, Джуд Беллингем және әлем футболының басқа да жұлдыздары шықты.

Нәтиже тұрғысынан кездесу алаң иелері үшін ауыр болды. «Реал» 5:0 есебімен сенімді жеңіске жетіп, Мбаппе хет-трик жасады.

Алайда оқиғаның ауқымын таблодағы есеп қана айқындаған жоқ.

«Қайрат» өз деңгейін ғаламшардағы ең мықты клубтардың бірімен ойында сынап көруге мүмкіндік алды, ал қазақстандық жанкүйерлер мадридтіктерді алғаш рет өз қаласында Чемпиондар лигасы аясында көрді.

Кейін алматылықтар миландық «Интермен» де кездесіп, сырт алаңда 1:2 есебімен жеңілді. Соған қарамастан, команда қарсыласына лайықты қарсылық көрсетіп, әйгілі «Сан-Сирода» гол соқты.

Бұл кездесулер Қазақстан футболының ілгерілеуін де, әлі жүріп өтуі тиіс жолдың ұзақтығын да қатар көрсетті.

ФОТО: Getty Images

Чемпиондар лигасынан «Челсиге» дейін: Дастан Сәтпаевтың жолы

2013 жылы елестету қиын болған тағы бір оқиға — Дастан Сәтпаевтың ағылшындық «Челсиге» ауысуы.

«Қайраттың» түлегі Лондон клубының назарын жас кезінде-ақ аударды. 2026 жылы кәмелет жасына толған соң шабуылшы ағылшын командасына ресми түрде қосылып, 2033 жылға дейін келісімшартқа қол қойды. Мансабындағы келесі кезең — «Бернлиге» жалға ауысуы болды. Онда қазақстандық футболшы британ футболына бейімделуге мүмкіндік алды.

Сәтпаевтың тарихы Қазақстанның трансферлік нарығындағы қалыпты көріністен ерекшеленеді. Көп жыл бойы жергілікті клубтар негізінен легионерлерді шақырып келді, ал отандық тәрбиеленушілердің жетекші еуропалық чемпионаттарға ауысуы сирек кездесетін.

Енді Англияның ең ірі клубтарының бірі «Қайрат» академиясында өскен футболшыға үміт артып отыр.

Әрине, бір трансфер қазақстандық футбол мектептері еуропалық алпауыттарға ойыншыларды жаппай дайындай бастады дегенді білдірмейді. Дегенмен бұл — алғашқы қадам, ал Сәтпаевтың алдағы мансабы Қазақстаннан шыққан жас футболшының қаншалықты биікке көтеріле алатынын көрсетеді.

ФОТО: Getty Images

Шын мәнінде не өзгерді?

GTA V пен GTA VI релиздерінің арасы 13 жылдан асты. Осы уақыт ішінде қазақстандық клубтар еурокубоктардың іріктеу кезеңдерінен өтуді үйренді, Чемпиондар лигасының негізгі кезеңінде өнер көрсетті, ал ұлттық құрама бұрын сөзсіз фаворит саналған қарсыластарымен санасуға мәжбүр етті.

Алайда бұл тарихтың екінші қыры да бар.

Жекелеген сәтті маусымдарды есептемегенде, қазақстандық командаларға ірі халықаралық турнирлерге тұрақты түрде қатысу жетіспейді. «Астананың» серпілісінен кейін Чемпиондар лигасының негізгі кезеңіне шыққан келесі команданы он жыл күтуге тура келді. Клуб инфрақұрылымын дамытуға, резервті даярлау сапасына және отандық футболшылардың мықты еуропалық чемпионаттарда орнығу қабілетіне қатысты сұрақтар әлі де бар. Сондықтан Қазақстанды жаңа футбол державасына айналды деу әлі ерте.

Соған қарамастан, екі дәуірді салыстыру өзгерістерді айқын көруге мүмкіндік береді.

2013 жылғы қыркүйекте қарағандылық «Шахтер» «Селтикті» жеңіп, Қазақстанға Чемпиондар лигасына жол ашуға тырысты. 2025 жылғы тамызда «Қайрат» сол қарсыласын жарыстан шығарып, арада бір ай өткенде Алматыда мадридтік «Реалды» қабылдады. Осы оқиғалардың арасында «Астананың» еурокубоктардағы алғашқы ұпайлары, Еуропа лигасындағы көктемгі ойындар, Қазақстан құрамасының Данияны сенсациялық түрде жеңуі және қазақстандық футболшының «Челси» жүйесіне қосылуы орын алды.

GTA жанкүйерлері жаңа ойынды күтіп жүргенде, отандық футбол өз тарихының бірнеше бетін жазды. Ендігі басты сұрақ — Қазақстан осындай жетістіктерді көп жыл бойы еске алатын сирек оқиға емес, қалыпты құбылысқа айналдыра ала ма?

Аружан Темірбек
Редактор ru, kk
Sports24.kz 163 мың жазылушы
Басты жаңалықтардан хабардар болыңыз! Жаңалықтар, нәтижелер және спорттағы ең жарқын сәттер. Жазылып, маңызды оқиғалардан хабардар болыңыз!
Пікірлер
Пікір қалдыру үшін тіркелуіңіз керек
Для сіздің ыңғайлылығыңыз бен қауіпсіздігіңіз үшін біз файлдар cookie