Барлық «Алтын доп» жүлдегерлері: осы беделді футбол сыйлығының тарихындағы иегерлері

«Алтын доп» (Ballon d'Or) әлемдік футболдағы ең жоғары жеке марапат болып саналады. 1956 жылдан бері бұл беделді жүлдені жыл сайын France Football басылымы үздік футболшыға табыстап келеді.

Марапаттың 70 жылдық тарихында оны футбол данышпандары деп орынды саналатын көптеген ойыншы иеленді. Бұл материалда жүлде тағайындалған кезден бастап «Алтын допты» алған барлық футболшылар жинақталған.

Беделді жүлдені иеленген барлық футболшылар

Футболдағы ең жоғары марапаттың алғашқы иегері — аңызға айналған шабуылшы Стэнли Мэттьюз. Ағылшын футболының ең ұлы ойыншыларының бірі бұл жүлдені 1956 жылы алаңдағы феноменалды ұзақ мансабы үшін иеленді. Ол кезде футболшы 41 жаста болатын.

Сонымен қатар Мэттьюз дриблинг шеберлігімен және мінсіз джентльмендік беделімен ерекшеленді: мансабындағы 700-ден астам матчта ол бірде-бір рет алаңнан қуылған жоқ.

Төменде жүлде тарихындағы «Алтын доп» иегерлерін қарастырамыз. Ыңғайлы болу үшін оларды тек жылдар бойынша емес, онжылдықтарға бөліп орналастырдық. Біздің талдауымыз мұндай тәсіл футболдың басты жұлдыздары қалай өзгергенін және әр дәуірді қандай ойыншылар айқындағанын анық көруге мүмкіндік беретінін көрсетті.

1950–1960 жылдар: «Алтын доптың» алғашқы иегерлері

Марапат табыстала бастаған алғашқы онжылдықтардың өзінде 13 үздік ойыншы оның иегері атанды. Олардың бірі жүлдені екі рет жеңіп алды.

1970 жылдар: Кройфф, Беккенбауэр және Киган дәуірі

Бұл онжылдықта бірнеше футболшы марапатты бірнеше рет иеленді. Мысалы, тізімге «Алтын допты» үш рет алған Кройфф пен жүлдені екі рет жеңіп алған Беккенбауэр кірді. Онжылдықтың соңында бұл атақ қатарынан екі рет ағылшын футболшысы Киганға бұйырды.

1980 жылдар: «Алтын допты» кім иеленді?

Бұл онжылдықтың басты кейіпкерлері Карл-Хайнц Румменигге мен Мишель Платини болды. Неміс футболшысы Еуропаның үздік ойыншысы атағын қатарынан екі рет иеленсе, француз бұл құрметті үш жыл қатарынан жеңіп алды. Онжылдықтың соңғы бөлігі нидерландтық Марко ван Бастеннің есімімен байланысты болды.

1990 жылдар: Маттеустан Роналдо мен Зиданға дейінгі «Алтын доп» иегерлері

Футбол тарихындағы бұл кезең неміс қорғаушысы әрі жартылай қорғаушысы Лотар Маттеустың жеңісімен басталды. Одан кейін марапат әртүрлі футбол мектептерінің өкілдеріне бұйырды.

Сонымен қатар 1995 жылы ережелер өзгергеннен кейін жүлдеге тек еуропалық футболшылар ғана емес, басқа құрлықтардың өкілдері де үміткер бола алды. Бұл номинациядағы Еуропадан тыс алғашқы өкіл либериялық Веа болды.

2000 жылдар: «Алтын доптың» жаңа иегерлері

Бұл кезеңде марапат иегерлерінің қатары Луиш Фигу мен Андрей Шевченкодан бастап Роналдо мен Мессиге дейінгі әртүрлі футбол жұлдыздарымен толықты. Соңғы екі ойыншы ұзақ уақыт бойы футболдағы басты тұлғаларға айналып, осы номинацияда ең көп жеңіске жеткен футболшылар қатарынан орын алды.

2010 жылдар: екі супержұлдыздың бәсекелестігі

Жоғарыда айтылғандай, бұл жылдар аргентиналық Лионель Месси мен португалиялық Криштиану Роналдудың бәсекелестігімен есте қалды. Он жыл ішінде олардың ұзаққа созылған жеңістер кезектесуін тек бір футболшы ғана тоқтата алды. Ол — хорватиялық Лука Модрич.

2020 жылдар: «Алтын допты» кім иеленді?

Жаңа онжылдықтың алғашқы жылында марапат табысталмады. Бұған COVID-19 індеті себеп болды. Бұл кезеңдегі екі жүлде қайтадан Мессиге бұйырғанымен, кейін қалыптасқан жағдай өзгеріп, футбол сахнасында әлемдік деңгейдегі жаңа жұлдыздар пайда болды.

Қазіргі таңда жүлденің иегері — француз вингері әрі шабуылшысы Усман Дембеле.

«Алтын доп» туралы қызықты деректер

Жоғарыда айтылғандай, ұзақ уақыт бойы марапат тек Еуропа азаматтығы бар футболшыларға табысталып келді. Алайда ережелер қайта қаралғаннан кейін басылым өткен жылдардың нәтижелерін қайта зерттеп, сол кезеңдерде қазіргі ережелер қолданыста болған жағдайда жүлдеге үміткер бола алатын футболшыларды анықтады. Бұл 2016 жылы марапаттың 60 жылдығына орай жүзеге асырылды.

Жалпы, France Football 12 марапатқа лайық деп танылған бес футболшыны бөліп көрсетті. Бұл ретте сол кезеңдердегі марапат иегерлері өз атақтарынан айырылған жоқ — тек балама лауреаттар аталды.

Ауқымды зерттеу нәтижесінде «Алтын допқа» басты үміткерлер өз дәуіріндегі Латын Америкасының жұлдыздары арасынан таңдалды:

• Пеле — 7 «Алтын доп»;
• Гарринча — 1;
• Марио Кемпес — 1;
• Диего Марадона — 2;
• Ромарио — 1.

Пеле мен Марадона бұған қоса өз еңбектерін мойындау және бұрынғы ережелерге байланысты классикалық марапаттарды ала алмағаны үшін Құрметті «Алтын доп» жүлдесін де иеленді.

2018 жылдан бастап марапат әйел футболшыларға да табыстала бастады. Бұл санатта да бірнеше рет жеңіске жеткен спортшылар бар. Мысалы, Алексия Путельяс 2021 және 2022 жылдары екі рет, ал Айтана Бонмати 2023–2025 жылдар аралығында үш рет жеңімпаз атанды.

Жиі қойылатын сұрақтарға жауаптар

Криштиану Роналду «Алтын допты» неше рет жеңіп алды?

Атақты португалиялық футболшының қоржынында француз журналының бес беделді жүлдесі бар.

Лионель Месси «Алтын допты» неше рет иеленді?

Аргентиналық Лионель Месси 2009–2023 жылдар аралығында «Алтын допты» 8 рет жеңіп алды.

Соңғы марапаттау рәсімі қашан өтті және 2025 жылғы «Алтын допты» кім алды?

Соңғы марапаттау рәсімі 2025 жылдың қыркүйегінде өтті. Келесі іс-шара жақын арада — 26 қазанда жоспарланған.

Жеңістер саны бойынша кім көш бастап тұр?

Абсолютті рекорд Лионель Мессиге тиесілі: ол 8 рет марапатталған. Екінші орында — Криштиану Роналду.

Пеле бұл марапатты алған ба?

Пеле 2014 жылы бір Құрметті «Алтын доп» жүлдесін иеленді. Сонымен қатар балама тізімге сәйкес, егер марапат Еуропадан тыс футболшыларға да қолжетімді болғанда, ол тағы 7 «Алтын доп» алуы мүмкін еді.

Адилет Кусаинов

Журналист ru, kk

0 0 0 0 0 0