Қазақстандық Мбаппе немесе жаңа Азар? Дастан Сатпаевқа ұқсайтын әлемнің бес жұлдызы
Sports24.kz «Қайрат» тәрбиеленушісінің ойынынан жекелеген қасиеттері байқалатын әлемнің бес жұлдызын таңдады.
Дастан Сатпаевтың лондондық «Челсиге» ауысуы Қазақстан футболы тарихындағы ең айтулы оқиғалардың біріне айналды. Ағылшын клубы шабуылшымен 2033 жылға дейін келісімшарт жасасты, ал футболшы 2026/27 маусымын «Бернлиде» жалға алу құқығымен өткізіп жатыр.
Қазақстаннан кеткенге дейін шабуылшы «Қайраттың» негізгі командасы сапында 58 матч өткізіп, 26 гол соқты. Сонымен қатар Сатпаев ұлттық құрама тарихындағы ең жас гол авторы атанды: ол 2025 жылдың қарашасында Бельгия қақпасына гол соқты. Алайда Дастанның нәтижелілігі ғана еуропалық клубтардың назарын аударған жоқ. Мамандар оның жарылғыш жылдамдығын, техникасын, екі аяғымен де шабуылды аяқтай алатынын және командалық прессингке қатысуға дайын екенін атап өтеді. Осындай қасиеттер үйлесімі қазақстандық футболшыға шабуыл шебінде бірден бірнеше позицияда ойнауға мүмкіндік береді. Бірақ әлем жұлдыздарының қайсысы ойын мәнері жағынан Сатпаевқа шын мәнінде ең жақын?
Килиан Мбаппе — голға айналатын жылдамдық
Ең резонансты салыстырудан бастайық. Килиан Мбаппе бірнеше жылдан бері планетадағы ең қауіпті шабуылшы футболшылардың бірі саналады. Француз ойыншысы санаулы секунд ішінде ондаған метрді еңсеріп, қорғаушыларды артта қалдыра алады. Мбаппе қарсылас қорғаушыларының арқасындағы бос кеңістікті ерекше тиімді пайдаланады. Алға бағытталған пас алған сәтте ол бірден жылдамдық қосып, қақпаға қарай ығысады да, көбіне эпизодты соққымен аяқтайды. Сатпаевтың ойынынан да дәл осы қасиет байқалады. Қазақстандық шабуылшы да динамикалық футболды ұнатады. Допты ұзақ уақыт айналдырып ойнағаннан гөрі, ол бірнеше секунд ішінде айып алаңына жақындауға мүмкіндік беретін күрт үдеуді жиі таңдайды. Мұндай әрекеттер Дастан «Қайратта» өнер көрсеткен кезде айқын көрінді. Жас шабуылшы қорғаушылардың арасына белсенді түрде ашылып, бос аймақтарға шабуыл жасап, жылдам комбинацияларды өзі аяқтаудан қорықпады. Дегенмен бұл салыстырудың маңызды шектеуі бар. Мбаппе ұзақ қашықтықтағы жылдамдығымен ерекшеленсе, Сатпаевтың әзірге басты артықшылығы — алғашқы үдеуі. Сонымен қатар француз футболшысы гол соғу мүмкіндіктерін тұрақты пайдалану және әлемнің үздік қорғаушыларына қарсы ойнау тәжірибесі жағынан қазақстандықтан әлдеқайда алда.
Негізгі ұқсастығы: жылдамдық, тік бағыттағы серпілістер және допты қақпаға барынша тез жеткізуге ұмтылыс.
Негізгі айырмашылығы: Мбаппе бос кеңістіктегі ойынын мінсіз деңгейге жеткізді, ал Сатпаев бұл қасиеттерін еуропалық деңгейде енді ғана дамытып келеді.
Эден Азар — дриблинг өнері және «Челсимен» байланыс
Лондондық клуб жанкүйерлері үшін Эден Азармен салыстыру ерекше қызықты. Бельгиялық жартылай қорғаушы жеті маусым бойы «Челсидің» басты символдарының бірі болып, командасымен бірге Англия Премьер-лигасының екі чемпиондық атағын жеңіп алды. Азар өзінің үздік кезеңінде әлем футболындағы ең мықты дриблинг шеберлерінің бірі саналды. Ол допты сол қапталдан қабылдап, бірнеше қарсыласын алдап өтіп, гол соғу мүмкіндігін өзі жасай алатын. Бұл ретте бельгиялық ойыншы тек жылдамдыққа ғана сүйенбейтін. Оның басты артықшылығы — допты керемет бақылауы еді. Ауырлық орталығының төмен болуы Азарға тар кеңістіктің өзінде қозғалыс бағытын күрт өзгертуге мүмкіндік берді. Сатпаевта да шабуылды өзі дамытуға деген ұмтылыс бар. Қазақстандық футболшы төменірек түсіп, допты қапталдан қабылдап, серіктестерінің көмегінсіз алға жылжи алады. Англиядағы мансабының бастапқы кезеңінде Дастан сол қапталда жиірек ойнай бастады, бұл оған орталық аймаққа ығысуға мүмкіндік береді. Дегенмен футболшылардың қарсыласын алдау тәсілдері айтарлықтай ерекшеленеді. Азар қысқа жанасуларды, финттерді және қозғалыс бағытын үнемі өзгертуді жөн көретін. Сатпаев тіке ойнайды. Допты алған соң ол жиі бірден жылдамдық қосып, физикалық шапшаңдығының арқасында бірнеше метр ұтып алуға тырысады.
Негізгі ұқсастығы: мүмкіндіктерді өзі жасауға және допты сол қапталдан алға жылжытуға деген ұмтылыс.
Негізгі айырмашылығы: Азар допты филигранды бақылауға сүйенсе, Сатпаев жылдамдықты әлдеқайда жиі пайдаланады.
Серхио Агуэро — бомбардирге тән табиғи түйсік
Егер Сатпаевтың орталық шабуылшы ретіндегі қасиеттері туралы айтатын болсақ, оны Серхио Агуэромен салыстыру ең негізді сияқты. Аты аңызға айналған аргентиналық Англия Премьер-лигасы тарихындағы үздік сұрмергендердің біріне айналып, «Манчестер Сити» сапында чемпионатта 184 гол соқты. Сонымен бірге Агуэро ірі денелі футболшы болған жоқ. Оның басты артықшылықтары — күрт үдеу, позицияны дұрыс таңдау және дайындықсыз-ақ қуатты соққы жасай алу қабілеті еді. Сатпаевтың бойында да осыған ұқсас сипаттар бар. Қазақстандық шабуылшы орталық форвард үшін салыстырмалы түрде бойы аласа болуымен ерекшеленеді, екі аяғын да сенімді пайдаланады және қорғаушылардың қысымы кезінде тез бұрыла алады. Оның шабуылды аяқтау шеберлігіне ерекше назар аударуға болады. Тек басым аяғына сенетін көптеген жас шабуылшылардан айырмашылығы — Дастан оң аяғымен де, сол аяғымен де соққы жасай алады. Бұл оны қарсыластары үшін болжап болмайтын футболшы етеді. Қазақстандықтың ойынын зерттеген шетелдік скауттар бұған дейін осы қасиетін атап өткен. Агуэроға ұқсастық Сатпаевтың айып алаңында шешімді барынша тез қабылдауға ұмтылысынан да байқалады. Алайда маңызды айырмашылық бар. Аргентиналық үнемі соққы жасауға ыңғайлы позиция іздейтін классикалық аяқтаушы еді. Ал Сатпаев алаңдағы орналасуы тұрғысынан әлдеқайда әмбебап. Ол шабуылды тереңнен бастап, екі қапталда да әрекет ете алады.
Негізгі ұқсастығы: шапшаңдық, төмен ауырлық орталығы және шабуылды екі аяғымен де аяқтай алу қабілеті.
Негізгі айырмашылығы: Агуэро ең алдымен сұрмерген болды, ал Сатпаев шабуылда әлдеқайда кең ауқымды міндеттерді орындай алады.
Карлос Тевес — мінез, прессинг және соңғы секундқа дейінгі күрес
Барлық салыстыру дриблингке, жылдамдыққа немесе соғылған голдар санына байланысты емес. Кейде футболшының мінезі әлдеқайда маңызды. Сондықтан Сатпаев үшін қызықты бағдарлардың бірі — «Манчестер Юнайтед», «Манчестер Сити» және «Ювентус» клубтарының бұрынғы шабуылшысы Карлос Тевес. Аргентиналық таңғаларлық еңбекқорлығымен танылды. Қарсылас қақпасынан алыста жүргеннің өзінде ол қорғаушыларға үнемі прессинг жасап, жекпе-жектерге қатысып, өз командасына допты қайтаруға ұмтылатын. Тевес үшін жоғалған доп деген ұғым жоқ еді. Сатпаев та осындай қасиеттерді көрсетіп жүр. Қазақстандық шабуылшы прессингке белсенді қатысады, доптан айырылғаннан кейін ойыннан ажырамайды және допсыз үлкен көлемдегі жұмысты атқаруға дайын. Бұл ағылшын футболында аса маңызды, өйткені мұнда жаттықтырушылар футболшылардың физикалық дайындығы мен командалық тәртібіне жоғары талап қояды. Бір қызығы, мұндай салыстыруды бұған дейін британдық журналистер де жасаған. Burnley Express шолушысы Мэтт Скрафтон Дастанның жауынгерлік мінезіне назар аударып, оның ойын мәнерін дәл Тевеске ұқсатқан еді. Сонымен қатар аргентиналықтың дене бітімі әлдеқайда мығым болатын және тәжірибелі қорғаушылармен күш таласында үнемі жеңіске жете алатын. Сатпаев үшін бұл компонент әлі де дамытуды қажет ететін бағыттардың бірі болып қала береді.
Негізгі ұқсастығы: агрессивті прессинг, жоғары қарқын және ойынға үнемі араласу.
Негізгі айырмашылығы: Тевес физикалық тұрғыдан мықтырақ болды және күш күресінде әлдеқайда тиімді әрекет етті.
Алексис Санчес — «Челсидің» негізгі құрамына жол ашуы мүмкін әмбебаптық
Біздің топтамадағы соңғы футболшы, бәлкім, Сатпаевтың қазіргі ойын профилін ең дәл көрсетеді. Әңгіме Алексис Санчес туралы. «Арсеналдағы» ең үздік жылдарында чилилік шабуылшы Англия Премьер-лигасындағы ең әмбебап ойыншылардың бірі болды. Санчес сол қапталда, шабуылдың орталығында және шабуылшының астында ойнай алатын. Оның басты артықшылығы — алаңдағы орналасуын үнемі өзгерте білуі еді. Бір эпизодта чилилік допты алаңның дәл ортасына жақын жерден қабылдаса, келесі сәтте қапталда қарсыласын алдап өтіп, бірнеше секундтан кейін қақпа алдында пайда болатын. Дәл осындай мобильділік біртіндеп Сатпаев ойынының ерекшелігіне айналып келеді. «Қайратта» Дастан көбіне орталық шабуылшы рөлінде пайдаланылды. Алайда Англияға көшкеннен кейін ол қапталдарда ойнау тәжірибесін жинай бастады. «Бернлиде» қазақстандық шабуылды сол жақтан бастап, допты өзі алға жылжытып, соққы жасау үшін орталыққа ығыса алады. Бұл ретте ол тек қарсылас қақпасының маңындағы әрекеттермен шектелмейді. Сатпаев тереңге түсіп, қысқа комбинацияларға қатысып, серіктестеріне шабуылды дамытуға көмектесе алады. Мұндай әмбебаптық Санчестің мансабындағы үздік жылдарының басты ерекшелігі еді. Әрине, чилилік қазіргі Дастаннан соңғы пастың сапасы, дриблинг тиімділігі және өнер көрсету тұрақтылығы жағынан әлдеқайда асып түсті. Дегенмен шабуылдағы функциялардың жалпы жиынтығы тұрғысынан футболшылар арасында параллель жүргізуге болады.
Негізгі ұқсастығы: әмбебаптық, допсыз ойындағы белсенділік, сол қапталда ойнау және шабуылды өз бетінше дамыту қабілеті.
Негізгі айырмашылығы: Санчестің шешім қабылдау техникасы әлдеқайда жетілген болатын және ол Англияның ең мықты клубтарына қарсы тұрақты түрде қауіп төндіретін.
Сонда Сатпаевқа кім көбірек ұқсайды?
Бес салыстырудың әрқайсысы қазақстандық шабуылшы ойынының жеке қырын ашады.
Килиан Мбаппе оның жылдамдығы мен кеңістікке шабуыл жасау қабілетін еске салады.
Эден Азар — бастаманы өз қолына алуға және допты қапталдан алға жылжытуға деген ұмтылысын көрсетеді.
Серхио Агуэро — гол соғу түйсігін, шапшаңдығын және шабуылды екі аяғымен де аяқтай алатынын аңғартады.
Карлос Тевес — еңбекқорлығын, мінезін және агрессивті прессингін еске түсіреді.
Алексис Санчес — әмбебаптығы мен бірден бірнеше шабуылдық міндетті орындай алатынын көрсетеді.
Алайда бір футболшыны таңдау керек болса, қазіргі Сатпаев үшін ең жақын бағдар — дәл Алексис Санчес.
Дастан айып алаңында пас күтетін классикалық орталық шабуылшы ретінде емес, мобильді шабуылдаушы футболшы ретінде жиі әрекет етіп жүр.
Ол шабуылды өзі бастап, қапталдан орталыққа ығысып, серіктестеріне мүмкіндік жасап және прессингке белсенді қатыса алады.
Дәл осындай қасиеттер жиынтығы Санчесті Англия Премьер-лигасының жетекші футболшыларының біріне айналдырған еді.
Сонымен бірге Сатпаевтың болашағын орталық форвард позициясы тұрғысынан қарастырсақ, Агуэромен салыстыру да өзектілігін сақтайды.
Басты сұрақ: Дастан үмітті ақтап қана қоймай, одан асып түсе ала ма?
18 жасында Сатпаев қазақстандық футболшы үшін бірнеше жыл бұрын іс жүзінде мүмкін емес болып көрінген жолдан өтіп үлгерді.
Ол ересектер футболында 15 жасында дебют жасап, «Қайраттың» көшбасшыларының біріне айналды, Чемпиондар лигасында гол соқты, ұлттық құрама сапында мергендік танытып, «Челсимен» ұзақмерзімді келісімшартқа қол қойды.
Алайда ең күрделі сынақтар әлі алда.
Англияда Дастан матчтардың жоғары қарқынына бейімделіп, физикалық тұрғыдан күшейіп, қысым жағдайында дұрыс шешімдерді тұрақты түрде қабылдауды үйренуі керек.
Жарақатына байланысты ұзақ үзілістерге жол бермеу және үнемі ойын тәжірибесін алып тұру қабілеті де маңызды рөл атқарады.
Қыркүйекте алған санның артқы бұлшықеті жарақаты бұл ауысудың қаншалықты қиын болуы мүмкін екенін көрсетті.
Дегенмен қазақстандықтың маңызды артықшылығы бар — уақыт.
«Челси» онымен 2033 жылға дейін келісімшарт жасасты, демек клуб жас шабуылшыны ұзақмерзімді жоспар бойынша дамытуға сенім артып отыр.
Бүгінде Сатпаевты Мбаппемен, Азармен, Агуэромен және басқа да жұлдыздармен салыстырып жүргенімен, Қазақстан футболы үшін ең тартымды сценарий мүлде басқа болуы мүмкін.
Бәлкім, бірнеше жылдан кейін еуропалық скауттар жаңа Мбаппе немесе Азарды емес, келесі Дастан Сатпаевты іздейтін шығар.
