Қара құрлық жұлдыздары: африкалық құрамалардың әлем чемпионаттарындағы үздік өнерлері
Африкалық құрамалар әлем чемпионаттарында мойындалуға ұзақ жол жүрді, алайда олардың әрбір жарқын серпілісі тек құрлық қана емес, бүкіл футбол әлемі үшін үлкен оқиғаға айналды. Әлемдік мундиаль тарихында стереотиптерді бұзып, фавориттерді жарыстан шығарған, тарихи финалға бір қадам қалғанда сүрінген командалар болды.
Бүгін Sports24.kz редакциясымен бірге Африкадан шыққан, футбол жанкүйерлерін таңғалдырған әрі бүкіл мундиальды дүр сілкіндірген командаларды еске алайық.
Марокко – 2022 жылғы әлем чемпионаты
Кезеңі: жартылай финал, 4-орын
Статистика: 7 матч, 3 жеңіс, 2 тең ойын, 2 жеңіліс
Доп айырмасы: 6:5
Маңызды матчтар: Бельгия–Марокко 0:2, Марокко–Испания 0:0, пенальти 3:0, Марокко–Португалия 1:0
Африкалық футболдың шынайы серпілісі 2022 жылы Катарда өткен әлем чемпионатында болды. Марокко құрамасы Африкадан шыққан алғашқы команда ретінде мундиальдың жартылай финалына дейін жетті.
Валид Реграги шәкірттері Хорватия, Бельгия және Канадамен бір топта бірінші орын алып, топтық кезеңнен-ақ тек қатысу үшін келмегенін дәлелдеді. Бельгияны жеңу – алғашқы үлкен дабыл болса, Испанияға қарсы пенальти сериясындағы жеңіс Марокконы турнирдің басты сенсациясына айналдырды.
Ширек финалда марокколықтар Португалияны 1:0 есебімен ұтып, жалғыз голды Юссеф Эн-Несири салды. Осы матч Марокконы тарихта алғаш рет әлем чемпионатының жартылай финалына шыққан африкалық құрама етті.
Жартылай финалда Марокко Францияға 0:2 есебімен жол берді, ал үшінші орын үшін матчта Хорватиядан 1:2 есебімен жеңілді. Дегенмен, төртінші орын – тарихи нәтиже. Бұған дейін бірде-бір африкалық команда мұндай биіктікке жеткен емес.
Камерун – 1990 жылғы әлем чемпионаты
Кезеңі: ширек финал
Статистика: 5 матч, 3 жеңіс, 0 тең, 2 жеңіліс
Доп айырмасы: 7:9
Маңызды матчтар: Аргентина–Камерун 0:1, Камерун–Румыния 2:1, Камерун–Колумбия 2:1, Камерун–Англия 2:3
Камерун құрамасы әлем чемпионатының ширек финалына шыққан алғашқы африкалық команда атанды. 1990 жылы Италиядағы турнирде олар бірден сенсация жасап, Марадона бастаған Аргентинаны тізе бүктірді.
Одан кейін Камерун Румынияны 2:1 есебімен жеңіп, топтан бірінші орынмен шықты. 1/8 финалда африкалықтар Колумбияны қосымша уақытта 2:1 есебімен ұтты. Бұл матчтың басты қаһарманы – дубль жасаған әрі бүкіл турнирдің символына айналған Роже Милла болды.
Ширек финалда Камерун тағы бір сенсацияға жақын болды. Англияға қарсы кездесуде команда 2:1 есебімен алда тұрса да, қосымша уақытта 2:3 есебімен ұтылып қалды. Бірақ дәл осы турнирден кейін африкалық құрамаларға деген көзқарас мүлде өзгерді – оларды енді елемеуге болмайтыны анық еді.
Гана – 2010 жылғы әлем чемпионаты
Кезеңі: ширек финал
Статистика: 5 матч, 2 жеңіс, 2 тең, 1 жеңіліс
Доп айырмасы: 5:4
Маңызды матчтар: Сербия–Гана 0:1, Гана–АҚШ 2:1, Гана–Уругвай 1:1, пенальти 2:4
Гананың 2010 жылы Оңтүстік Африкада өткен әлем чемпионатындағы өнері африкалық футбол тарихындағы ең драмалық сәттердің бірі ретінде есте қалды.
Ганалықтар Сербияны 1:0 есебімен жеңістен бастап, Австралиямен 1:1 тең ойнады, Германиядан 0:1 есебімен жеңілді. Бұл нәтиже оларға топтан екінші орынмен шығуға жеткілікті болды.
1/8 финалда Гана АҚШ-ты қосымша уақытта 2:1 есебімен ұтып, жеңіс голын Асамоа Гьян соқты – ол сол құраманың көшбасшыларының бірі атанды.
Басты драма ширек финалда Уругвайға қарсы кездесуде орын алды. Қосымша уақыттың соңғы секундтарында Луис Суарес қақпа сызығында қолмен ойнап, қызыл қағаз алды. Гьян пенальтиден теуіп, допты қақпаның үстіне жіберді. Пенальти сериясында Гана 2:4 есебімен есе жіберді. Бұл матч бүкіл континент үшін ауыр соққыға айналды: Африка алғаш рет жартылай финалға өте жаздады, бірақ тарихи мүмкіндік қолдан сусып кетті.
Сенегал – 2002 жылғы әлем чемпионаты
Кезеңі: ширек финал
Статистика: 5 матч, 2 жеңіс, 2 тең, 1 жеңіліс
Доп айырмасы: 7:6
Маңызды матчтар: Франция–Сенегал 0:1, Сенегал–Уругвай 3:3, Сенегал–Швеция 2:1, Сенегал–Түркия 0:1
Сенегал әлем чемпионатындағы алғашқы дебютында – 2002 жылы – бірден турнирдің басты сенсацияларының біріне айналды. Ашылу матчында олар қазіргі әлем және Еуропа чемпионы Францияны ұтты.
Француздарды жеңгеннен кейін, команда Даниямен 1:1, Уругваймен 3:3 тең ойнады. Бұл топтан екінші орынмен шығуға жеткілікті болды.
1/8 финалда Сенегал Швецияны қосымша уақытта 2:1 есебімен жеңді. Шешуші голды Анри Камара соғып, «алтын голдың» авторы атанды — бұл дебютантты бірден ширек финалға шығарды.
Ширек финалда Сенегал Түркияға да қосымша уақытта 0:1 есебімен жол берді. Бірақ бұл жеңіліс басты нәрсені өзгертпеді: әлем чемпионатына алғаш келген команда бірден үздік сегіздікке өтіп, турнирдің ең жарқын оқиғасына айналды.
Алжир – 1982 жылғы әлем чемпионаты
Кезеңі: топтық кезең
Статистика: 3 матч, 2 жеңіс, 0 тең, 1 жеңіліс
Доп айырмасы: 5:5
Маңызды матчтар: ГФР–Алжир 1:2, Алжир–Чили 3:2, Австрия–ГФР 0:1
Алжир 1982 жылғы әлем чемпионатында плей-оффқа шыға алмаса да, оның өнері тарихта алтын әріппен жазылды. Дебюттік матчта алжирліктер ГФР-ны 2:1 есебімен сенсациялық жеңіске жеткізді.
Кейін команда Австрияға 0:2 есебімен жол берді, бірақ соңғы турда Чилиді 3:2 ұтып, ескі жүйе бойынша төрт ұпай жинап, келесі кезеңге шығуға шынайы мүмкіндікке ие болды.
Алайда ГФР мен Австрия арасындағы матч 1:0 есебімен немістердің пайдасына аяқталды. Мұндай нәтиже екі еуропалық командаға да тиімді болды да, Алжир турнирден тыс қалды. Бұл ойын тарихқа «Хихон масқарасы» деген атпен енді.
Осы жанжалдан кейін FIFA топтық кезеңнің соңғы тур ойындарын бір уақытта өткізуді енгізді. Сондықтан плей-оффқа шықпаса да, Алжир-1982-нің орны әлем чемпионаттары тарихында ерекше.
Әлем чемпионаты жалғасуда, ал африкалық құрамалар тарихты қайта жазуға тағы мүмкіндік алды. Жанкүйерлер ендігі кезекте бір команда Марокко, Камерун, Сенегал не Гана ерлігін қайталап қана қоймай, Африканы алғаш рет мундиаль финалына алып шығады деп үміттенеді.