Жәнібек Әлімханұлы: өмірбаяны, мансабы, Канеломен жекпе-жекке деген үміттен бастап допинг жанжалына

Жәнібек Әлімханұлы – өз буынының ең табысты қазақстандық боксшыларының бірі. Орта салмақта WBO және IBF тұжырымдары бойынша бұрынғы біріктірілген әлем чемпионы, әуесқойлар арасында әлем және Азия чемпионы, Азия ойындарының жеңімпазы және 2016 жылғы Олимпиаданың қатысушысы.

Әлімханұлы кәсіпқой мансабын 2016 жылы бастады және он жыл ішінде бірде-бір жеңіліске ұшыраған жоқ. Қазақстандық боксшы 17 жекпе-жекте 17 жеңіске жетті, оның ішінде 12-сін нокаутпен аяқтады. Соңғы жекпе-жегін Жәнібек 2025 жылдың сәуірінде Астанада Анауэль Нгамиссенгені мерзімінен бұрын жеңіп өткізді.

Алайда орта салмақтағы жеңіліс көрмеген чемпионның мансабын допинг дауы көлеңкеледі: осы себепті Әлімханұлы Эрисланди Ларамен жоспарланған жекпе-жегіне шыға алмай, дисквалификация алып, IBF белбеуінен айырылды. 2026 жылы қазақстандық боксшы мансабын жаңа салмақ дәрежесінде – 76,2 кг дейін жалғастыруға бел буды.

Осы материалда Sports24.kz Жәнібек Әлімханұлының өмірбаянын, әуесқой және кәсіпқой мансабын, чемпиондық белбеулерін, допинг дауын және суперорта салмақтағы жаңа мүмкіндіктерін баяндайды.

Жәнібек Әлімханұлы: өмірбаян және балалық шағы

Жәнібек Әлімханұлы 1993 жылдың 1 сәуірінде қазіргі Жетісу облысының Жыланды ауылында дүниеге келген. Болашақ чемпион бокспен бала кезінен бастап таныса бастады. Үлкен спорттағы жолы туған өлкесінде басталды, алғашқы жаттығуларын Қарасу ауылындағы Мұрат Сихимбаевтың жетекшілігімен өткізді.

Кейін отбасы Алматы қаласына қоныс аударып, Әлімханұлы боксқа деген қызығушылығын сонда жалғастырды. Оның боксқа деген көзқарасына әсер еткен жандардың бірі – 1980 жылғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері, әйгілі қазақстандық боксшы Серік Қонақбаев болды.

Жәнібек Әлімханұлы: бойы мен салмағы

Жәнібек Әлімханұлының бойы – 183 см. Кәсіпқой мансабының көп бөлігінде ол орта салмақта (160 фунтқа дейін – 72,6 кг) өнер көрсетті.

2026 жылы Әлімханұлы келесі салмақ дәрежесіне – суперорта салмаққа (168 фунт – 76,2 кг) ауысатынын жариялады. Орта салмақтағы WBO белбеуін босатқаннан кейін ұйым қазақстандықты жаңа салмақ рейтингінде тіркеді.

Жәнібек Әлімханұлының әуесқой мансабы

Кәсіпқой боксқа өтер алдында Әлімханұлы айтарлықтай титулдар қорын жинап үлгерді. 2012 жылы Жәнібек ересектер арасында Қазақстан чемпионы атанып, ұлттық құрама сапына енді. 2013 жылы Амманда Азия чемпионы, кейін Алматыда өткен әлем біріншілігін жеңіп алды. Келесі жылы Әлімханұлы ұлттық құраманың көшбасшысы екенін тағы дәлелдеп, 2014 жылы Инчхонда Азия ойындарының чемпионы болды.

Жәнібек Әлімханұлы мен Мейірім Нұрсұлтанов

Жәнібектің әуесқой мансабындағы қызықты тараулардың бірі – тағы бір қазақстандық боксшы Мейірім Нұрсұлтановпен бақталастығы.

Олардың жолы жасөспірім кезінен тоғысты. Кейін екеуі де Қазақстан ұлттық құрамасына қабылданып, «Astana Arlans» командасы сапында Бүкіләлемдік бокс сериясында (WSB) өнер көрсетті.

2016 жылғы Олимпиада қарсаңында Қазақстанды Рио-де-Жанейрода кім таныстыратынына байланысты Әлімханұлы мен Нұрсұлтанов арасында ішкі бәсекелестік өршіді. WSB рейтингінде лицензияны Мейірім жеңіп алғанымен, Қазақстан бокс федерациясы мен бапкерлер штабы шешімі бойынша оның лицензиясы қайтарып алынып, Олимпиадада ел намысын Жәнібек Әлімханұлы қорғады.

Кейін олардың жолы кәсіпқой бокста тағы түйісті. Екеуі де АҚШ-тың танымал бапкері Бадди МакГиртпен жұмыс істеді, бірақ кәсіби жолдары екі түрлі бағытта өрбіді.

2016 жылғы Рио-де-Жанейро Олимпиадасы

2016 жылы Әлімханұлы Қазақстан атынан Рио-де-Жанейро Олимпиадасында өнер көрсетті. Қазақстандық екі жекпе-жекті жеңіп, ширек финалда тоқтады. Жартылай финалға өту үшін болған айқаста ол Әзірбайжан атынан шыққан Камран Шахсуварлыға есе жіберді.

Олимпиададан соң Әлімханұлы кәсіпқой боксқа түбегейлі көшті, алайда 2017 жылы қысқа мерзімге әуесқой рингке оралып, 81 кг дейінгі санаттағы Қазақстан чемпионатына қатысып, күтпеген жерден ширек финалда Қостанайлық Михаил Коханчикке жол берді. Кейін бұл боксшы жұдырықтасу турнирлерінде танымал болды.

Кәсіпқой мансаптың басталуы

Әлімханұлы кәсіпқой рингтегі алғашқы жекпе-жегін 2016 жылдың 29 қазанында Алматыда өткізді. Қазақстандық боксшы колумбиялық Милтон Нуньеспен кездесіп, қарсыласын бірінші раундта-ақ тоқтатты. Келесі жекпе-жегін 2017 жылы өткізіп, Гильберто дос Сантосқа қарсы жеңіске жетті. 2018 жылы қазақстандықтың мансабы жаңа серпін алды.

Әлімханұлы әйгілі менеджер Эгис Климаспен келісімшартқа отырды. Ол Александр Усик пен Василий Ломаченко сияқты жұлдыздармен жұмыс істеген менеджер. Сол жылы қазақстандық спортшы Боб Арумның америкалық промоутерлік компаниясы Top Rank-пен де келісім жасасты. АҚШ-тағы жекпе-жектерге дайындықты танымал бапкер Бадди МакГирттің жетекшілігімен өткізді.

Кәсіпқой бокстағы алғашқы титулдар

АҚШ-тағы дебюттік жекпе-жегін Әлімханұлы 2018 жылдың 28 қыркүйегінде Карлос Гальванға қарсы өткізіп, төрешілердің бірауызды шешімімен жеңіске жетті.

Бірнеше жекпе-жекте жеңіске жеткен соң, қазақстандық боксшы WBO Global және WBC Continental Americas ваканттық белбеулері үшін айқасуға мүмкіндік алды. Оның қарсыласы мексикалық Кристиан Оливас болды. Әлімханұлы толық қашықтықты өтіп, бірауызды шешіммен жеңіске жетіп, екі аймақтық титулды қатар иеленді. Осылайша Жәнібектің рейтингтердегі шарықтау дәуірі басталды.

Жәнібек Әлімханұлы WBO чемпионы қалай болды

Аймақтық белбеулерді иеленген соң Әлімханұлы қарсыластарын бірінен соң бірін жеңуді жалғастырды.
Қазақстандық бірнеше рет мерзімінен бұрын жеңіске жетіп, 2022 жылдың қарашасында жеңілмеген британиялық Дэнни Дигнумға қарсы WBO-ның уақытша чемпиондық белбеуі үшін айқасуға мүмкіндік алды.

Әлімханұлы бастан-ақ басымдықты қолға алып, бірінші раундта Дигнумды нокдаунға түсірді. Екінші раундта қазақ боксшысы күшті апперкотпен кездесуді мерзімінен бұрын аяқтап, уақытша WBO белбеуін иеленді.
Осыдан кейін ұйымның сол кездегі чемпионы Деметриус Андраде белбеуді босатып, Әлімханұлы толыққанды WBO әлем чемпионы статусына көтерілді. Осылайша Жәнібек кәсіпқойлар арасында алғаш рет әлем чемпионы атанды.

WBO белбеуін қорғау

Чемпиондық белбеуді алғаш рет толыққанды қорғау жекпе-жегін Әлімханұлы 2022 жылдың қарашасында британдық Дензел Бентлиге қарсы өткізді. Қазақстандық төрешілердің бірауызды шешімімен жеңіске жетті. Бұл жекпе-жек оңай болмады: Әлімханұлы қол жарақатының кесірінен әдеттегі стилімен өнер көрсете алмады, сондықтан джеб пен қашықтықтағы жұмысқа басымдық берді.

2023 жылдың мамырында Жәнібек Стивен Батлермен айқасты. Бұл жолы чемпион қарсыласына еш мүмкіндік қалдырмай, екінші раундта-ақ нокаутпен жеңіске жетіп, күмән келтірген сыншылардың аузын жапты.

Жәнібек Әлімханұлы қалай біріктірілген әлем чемпионы атанды

Келесі ірі мақсат – чемпиондық белбеулерді біріктіру болды. 2023 жылдың қазанында Әлімханұлы жеңілмеген IBF чемпионы неміс Винченцо Гуальтьериге қарсы шықты. Айқаста WBO мен IBF белбеулері сарапқа салынды. Қазақстандық бірінші минуттан бастап жекпе-жекті толық бақылауда ұстады. Алтыншы раундта Әлімханұлы Гуальтьериді ауыр нокдаунға түсіріп, артынша төреші кездесуді тоқтатты. Жәнібек техникалық нокаутпен жеңіске жетіп, WBO және IBF тұжырымдары бойынша әлем чемпионы атанды.

Осыдан кейін оның басты мақсаты орта салмақта абсолютті чемпион болу еді, бірақ WBA және WBC чемпиондарымен біріктіруші жекпе-жектер өткізу мүмкін болмады.

Андрей Михайловичпен айқас

2024 жылдың шілдесінде Әлімханұлы IBF белбеуін міндетті түрде қорғау үшін жеңілмеген Андрей Михайловичпен жұдырықтасуы керек болатын.

Алайда жекпе-жекке бірнеше күн қалғанда қазақстандық салмақ қуалау салдарынан денсаулығы нашарлап, ауруханаға түсті. Жекпе-жек тоқтатылды. 2024 жылдың қазанында айқас Австралияда өтті: қазақстандықтың командасы промоутерлік тілді ұтылуына байланысты Әлімханұлы қарсылас территориясында белбеулерін қорғауға мәжбүр болды.

Әлімханұлы кездесуді толық бақылауда ұстап, тоғызыншы раундта Михайловичті техникалық нокаутпен тоқтатты. Бұл жеңіс қазақстандыққа WBO мен IBF чемпиондық белбеулерін сақтап қалуға мүмкіндік берді.

Жәнібек Әлімханұлының соңғы айқасы

Бүгінге дейінгі соңғы кәсіпқой жекпе-жегін Жәнібек 2025 жылдың 5 сәуірінде Астанада өткізді. Оның қарсыласы француз Анауэль Нгамиссенге болды.

Әлімханұлы өз елінде мансабындағы ең әсерлі айқастардың бірін өткізіп, бесінші раундта техникалық нокаутпен жеңіске жетті.

Осы жеңістен кейін қазақстандықтың кәсіпқой рекорды 17 жеңіс (оның 12-сі нокаутпен) және бірде-бір жеңіліссіз қалды.
Дәл осы айқас Жәнібектің кәсіпқой рингтегі соңғы жекпе-жегі болып отыр.

Жәнібек Әлімханұлының рекорды

Жәнібек Әлімханұлының кәсіпқой рекорды – 17-0. 17 жеңістің ішінде:

12 – нокаут не техникалық нокаут;
5 – төрешілер шешімімен;
жеңіліс – 0;
тең ойын – 0.

Осылайша Әлімханұлы кәсіпқой бокста әлі де жеңілмеген. Оның мерзімінен бұрын жеңіске жету көрсеткіші – шамамен 71 пайыз.

Жәнібек Әлімханұлының отбасы: жұбайы мен балалары

Жәнібек жеке өмірі жайлы көп айта бермейді, алайда 2023 жылы Tengri Sport-қа берген сұхбатында отбасы жайлы ашық айтты.
Боксшы сүйікті жары мен төрт баласы бар екенін жеткізген. Дегенмен Әлімханұлы отбасылық өмірдің егжей-тегжейін жарияламауды жөн көреді әрі отбасы суреттерін сирек жариялайды.

2025 жылы Жәнібек отбасының кәсіби жолының ерекшеліктерін түсініп, дайындық пен мансаптағы қиын сәттерде қолдау көрсететінін де айтқан.

Жұбайының аты-жөні мен балалары туралы толық ақпарат кеңінен жария етілмеген, сондықтан тексерілмеген деректерді таратпаймыз.

Жәнібек Әлімханұлы қанша табыс тапты

Әлімханұлының мансаптық табыстары ресми түрде жарияланбаған, сондықтан жалпы кәсіби мансабындағы нақты соманы атау мүмкін емес.

Дегенмен Астанадағы соңғы жекпе-жектен кейін 2025 жылы бірқатар қазақстандық БАҚ Sporty Salaries-ке сілтеме жасап, Жәнібектің Нгамиссенгемен айқасы үшін кепілдендірілген гонорары 500 мың долларды құрағанын хабарлады.

Сол басылымдар ақылы трансляциялардан түскен қосымша табысты есептегенде, ол кештен 3,5 миллион долларға дейін табыс табуы мүмкін екенін жазды. Бұл – тек болжам/баға, ресми расталған сома емес. Сондықтан бұл деректі нақты гонорар деп қабылдауға болмайды.

Жәнібек Әлімханұлының допинг дауы

Әлімханұлы мансабындағы ең күрделі мәселе – 2025 жылдың соңындағы допинг дауы болды.
2025 жылдың желтоқсанында Жәнібектің WBA чемпионы Эрисланди Лараға қарсы біріктіруші жекпе-жегі өтуі керек еді.
Алайда жекпе-жек өтпей қалды: VADA-ның допинг сынамасы қазақстандықтың ағзасында тыйым салынған мельдоний затын анықтады. Кейінірек В сынамасы да оң нәтиже көрсетті.

Әлімханұлының командасы тыйым салынған затты әдейі қолданбағанын мәлімдеді. Іс материалдарында бұл зат спортшының ағзасына медициналық көмек көрсеткеннен кейін байқаусызда түсуі мүмкін екені көрсетілген.
Нәтижесінде Әлімханұлына 2025 жылдың 2 желтоқсанынан бастап алты айға дисквалификация тағайындалды.

2026 жылдың наурызында IBF қазақстандықты чемпиондық белбеуден айырды. Мұндай шешімнің бір себебі – қолданыстағы дисквалификация кезінде міндетті титул қорғауды өткізу мүмкін еместігі.

Соған қарамастан, WBO бастапқыда Әлімханұлының орта салмақтағы чемпиондық статусын сақтап қалды.

Жәнібек Әлімханұлының жаңа салмаққа ауысуы

2026 жылдың жазында Әлімханұлы суперорта салмаққа ауысатынын жариялады.
Шілдеде WBO қазақстандықтың орта салмақтағы әлем чемпионы титулын босатқанын ресми хабарлады. Осыдан кейін уақытша чемпион Дензел Бентли толыққанды WBO чемпионы статусына көтерілді.

Осылайша Әлімханұлы орта салмақтағы чемпиондық дәуірін тәмамдап, енді 76,2 кг дейінгі жаңа салмақта мансабының жаңа кезеңін бастайды.

WBO рейтингіндегі Әлімханұлы – суперорта салмақта

Жаңа санатқа өту Әлімханұлы үшін рейтингтік жолды қайта бастау дегенді білдірген жоқ. 2026 жылдың шілдесінде WBO қазақстандықты суперорта салмақ рейтингінде екінші орынға орналастырды.

Яғни, ол жаңа салмақта бірден басты үміткерлердің қатарына енді.
Енді Жәнібектің алдында жаңа міндет тұр: ауырлау дивизионға бейімделіп, чемпиондық айқасқа мүмкіндік алу.

Алда Жәнібек Әлімханұлын не күтіп тұр

Суперорта салмаққа ауысу Әлімханұлына жаңа мүмкіндік есігін ашты. Орта салмақта қазақстандық біріктірілген әлем чемпионы атанып, бірнеше сәтті қорғау өткізді. Енді ол өзінің стилі, жылдамдығы мен соққы күшінің ірі қарсыластарға қарсы да нәтижелі болатынын дәлелдеуі керек.

Сонымен қатар Жәнібектің басты артықшылығы – кәсіпқой рингтегі жеңілмеген рекорды – 17 жекпе-жекте 17 жеңіс.
Допинг дауы мен чемпиондық белбеулерден айырылудан кейін Әлімханұлы жаңа мансаптық кезеңді бастайды. Егер қазақстандық дисквалификациядан кейін сәтті оралып, 168 фунттық категорияға бейімделе алса, әлем чемпионы титулы үшін тағы күресуге мүмкіндік алады.

Енді басты интрига – Жәнібек Әлімханұлы жаңа салмақ дәрежесінде де әлем чемпионы атана ала ма?

Темірбеков Самрат

Журналист

1 0 0 0 0 0