Астановнан Сәтпаевқа дейін: ҚПЛ-дің үздік жас ойыншыларының мансабы қалай өрбіді және Жасұлан Әмірді не күтіп тұр?
Шымкенттік «Ордабасының» 19 жастағы жартылай қорғаушысы Жасұлан Әмір 2026 жылғы маусым қорытындысы бойынша Қазақстан Премьер-лигасының үздік жас футболшысы атанды. Жас ойыншы бірден екі жеке марапатқа ие болды: «Үздік жас ойыншы» және «Жыл жаңалығы». Бұған дейін дәл осындай жетістікке Элхан Астанов, Максим Самородов, Әділбек Жұмахан, Дастан Сәтпаев қол жеткізген. Sports24.kz бұған дейінгі жүлдегерлердің ерекшеліктері мен Әмірдің алдында ашылып отырған мүмкіндіктер туралы баяндайды.
Элхан Астанов, 2021 жыл: жүлденің алғашқы иегері
Анатолий Ионкин атындағы жүлдені алғаш алған футболшы шымкенттік «Ордабасының» шабуылдағы жартылай қорғаушысы Элхан Астанов болды. 2021 жылғы маусымда жас ойыншы біртіндеп негізгі команданың маңызды орындаушыларының біріне айналды. Қазақстан чемпионатында ол 24 матч өткізіп, екі гол соқты. Ел кубогын қоса есептегенде, оның статистикасы 30 ойын, екі гол және бес нәтижелі пасты құрады.
Астановтың нәтижелілігі аса әсерлі көрінбегенімен, мамандар оның техникалық шеберлігін, доппен жұмыс істеу қабілетін және шабуылдарды ұйымдастыруға белсенді қатысуын атап өтті. Александр Седнев жаттықтырған «Ордабасы» чемпионатты 26 матчта 38 ұпай жинап, бесінші орында аяқтады. Шымкенттік команда алтын медаль үшін күресе алмай, маусымды жүлдесіз өткізді.
Алайда бұл маусым Астанов үшін клуб деңгейінде ғана емес, мансабындағы маңызды кезең болды. 2021 жылғы 28 наурызда жартылай қорғаушы Қазақстан ұлттық құрамасы сапындағы дебютін әлем чемпионатының іріктеу кезеңінде Францияға қарсы өз алаңындағы матчта өткізді (0:2). Сонымен қатар ол жастар арасындағы U-21 құрамасында өнер көрсетуін жалғастырды.
Кейін Астанов нәтижелілігін арттырып, мансабын «Астана» сапында жалғастырды. Осылайша ҚПЛ-дің үздік жас футболшысына берілген алғашқы жүлде ересектер футболында орнығып, ұлттық құрамада дебют жасаған ойыншыға бұйырды. Кейін ол «Ордабасыға» оралып, 2026 жылы «алтын дубль» жасады.
Максим Самородов, 2022 жыл: «Ақтөбемен» күміс және ұлттық құрамаға апарар жол
2022 жылы жүлде ақтөбелік футболдың түлегі Максим Самородовқа табысталды. Ол кезде жас шабуылшы ұлттық құрама сапында ойнау тәжірибесіне ие болып, «Ақтөбенің» шабуыл шебіндегі көзге түсер ойыншылардың біріне айналып келе жатқан еді. Самородов чемпионатта 22 матч өткізіп, үш гол соғып, бес нәтижелі пас берді.
Оның басты артықшылықтары жылдамдығы, қорғаушылардың артына ашыла білуі және әмбебаптығы болды. Футболшы шабуыл шебінде бірнеше позицияда ойнап, тек соққыларымен ғана емес, допсыз қозғалысымен де қауіп төндіре алатын. «Ақтөбе» үшін 2022 жылғы маусым сәтті өтті. Команда 26 матчта 52 ұпай жинап, чемпионатты екінші орында аяқтады және еурокубоктарға жолдама алды. Маусым барысында клубпен Владимир Муханов пен Андрей Карпович жұмыс істеді. Шабуыл шебінде ҚПЛ-де сегіз голдан соққан Юго Видмон мен Жерар Гоу да ерекшеленді.
Халықаралық деңгейде Самородов Магомед Адиев жаттықтырған Қазақстан ұлттық құрамасының орналасуында болды. Құрама Ұлттар лигасының C дивизионындағы тобында жеңіске жетіп, B дивизионына көтерілді. Алайда сол турнирдегі матчтарға футболшының қатысуы шектеулі болды.
2022 жылғы жүлде Самородовтың ілгерілеуін растады. Шабуылшының негізгі нәтижелі жетістіктері әлі алда еді. Соның ішінде Грозныйдың «Ахматына» ауысып, Ресей Премьер-лигасына жол тартуы да бар.
Әділбек Жұмахан, 2024 жыл: Кубок финалына дейін жеткен қорғаушы
2024 жылы ҚПЛ-дің үздік жас футболшысы атағы «Атыраудың» орталық қорғаушысы Әділбек Жұмаханға берілді. Бұған дейінгі жүлдегерлерден айырмашылығы, Жұмахан бұл марапатқа ең алдымен қорғаныстағы сенімді ойынымен лайық болды.
Қазақстан чемпионатында қорғаушы 18 матч өткізіп, оның 16-сында негізгі құрамда алаңға шықты және екі гол соқты. QFL мәліметінше, оның пас дәлдігі 77 пайызды құрады. Жұмахан жекпе-жектердегі шеберлігімен, позицияны дұрыс таңдауымен және алаңның тереңінен шабуыл бастай алуымен ерекшеленді.
Виталий Жуковскийдің жетекшілігіндегі «Атырау» чемпионатты жетінші орында аяқтап, 24 матчта тоғыз жеңіске жетті. Дегенмен команданың басты жетістігі Қазақстан Кубогының финалына шығуы болды. Финалда жеңілгеніне қарамастан, Кубоктағы өнер клубтың маусымдағы ең елеулі нәтижелерінің біріне айналды.
Сонымен қатар 2024 жылғы 14 қарашада қорғаушы Қазақстан ұлттық құрамасы сапындағы дебютін Ұлттар лигасында Австрияға қарсы матчта өткізді (0:2). Ол негізгі құрамда шығып, алаңда 65 минут ойнады. Маусым аяқталғаннан кейін Жұмахан семейлік «Елімайға» ауысты.
Оның мысалы үздік жас ойыншы жүлдесі тек нәтижелі шабуылшыға ғана емес, қорғаныс шебіндегі футболшыға да берілуі мүмкін екенін көрсетті.
Дастан Сәтпаев, 2025 жыл: чемпиондық, Чемпиондар лигасы және «Челси»
Жүлденің ең жарқын иегерлерінің бірі алматылық «Қайраттың» шабуылшысы Дастан Сәтпаев болды. 2025 жылғы маусымда жас форвард клубтың болашағынан үміт күттіретін тәрбиеленушісінен бүкіл қазақстандық футболдың басты тұлғаларының біріне айналды. ҚПЛ-дегі 26 матчта Сәтпаев 14 гол соғып, алты нәтижелі пас беріп, 20 нәтижелі әрекет жасады. Ол кезде футболшы небәрі 17 жаста еді.
Ол жоғары жылдамдығымен, шапшаңдығымен, қорғаушыларды алдап өте білуімен және қауіпті сәттерді өз күшімен жасай алуымен ерекшеленді. KFF League Awards рәсімінде Сәтпаев бірден екі марапат алды: Қазақстан чемпионатының үздік жас футболшысы және үздік ойыншысы.
Командалық жетістіктер де кем түспеді. Рафаэль Уразбахтин жаттықтырған «Қайрат» 26 турда 59 ұпай жинап, қатарынан екінші рет чемпион атанды. Алматылықтар Қазақстан Суперкубогын да жеңіп алып, финалда «Ақтөбені» 2:0 есебімен ұтты.
Алайда басты халықаралық жетістік УЕФА Чемпиондар лигасының жалпы кезеңіне шығу болды. Іріктеу кезеңінде «Қайрат» шотландиялық «Селтиктің» қарсылығын еңсеріп, пенальти сериясында жеңіске жетті. Ал қарашада Сәтпаев жалпы кезең матчында даниялық «Копенгагеннің» қақпасына гол соқты. Ол кезде форвард 17 жаста 106 күндік еді, бұл оған турнир тарихындағы ең жас гол авторларының қатарына енуге мүмкіндік берді.
Сәтпаев 2025 жылғы наурызда Қазақстан ұлттық құрамасында дебют жасап, оның тарихындағы ең жас ойыншы атанды. Ал қарашада әлем чемпионатының іріктеу кезеңінде Бельгияға қарсы өткен және 1:1 есебімен аяқталған матчта есеп ашты.
Тағы бір маңызды оқиға футболшының ағылшындық «Челсиге» ауысуы жөніндегі келісім болды. Бұл трансфер туралы 2025 жылғы ақпанда хабарланды. БАҚ мәліметінше, мәміле құны шамамен 4,3 миллион еуроны құраған.
Осылайша Сәтпаев бір маусым ішінде Қазақстан чемпионы атанып, ҚПЛ-дің үздік футболшысы болды, Чемпиондар лигасында ойнады, ұлттық құрама сапында гол соқты және ірі халықаралық трансфердің нысанына айналды.
Жасұлан Әмір, 2026 жыл: чемпион «Ордабасының» жаңа таланты
Енді жүлдегерлер тізіміне Жасұлан Әмір қосылды. «Ордабасының» 19 жастағы жартылай қорғаушысы 2026 жылғы маусым қорытындысы бойынша бірден екі жеке марапатқа ие болды: «Үздік жас ойыншы» және «Жыл жаңалығы».
Бұл мойындаудың маңызын шымкенттік команданың жетістігі одан әрі арттыра түсті. Андрей Мартин жаттықтырған «Ордабасы» 30 матчта 68 ұпай жинап, «Қайраттан» үш ұпай озып, Қазақстан чемпионатында жеңіске жетті. Кейін команда Қазақстан Кубогының финалында қызылордалық «Қайсарды» 4:1 есебімен ойсырата ұтып, тарихында алғаш рет «алтын дубль» жасады.
Осылайша Әмір жеке жүлдесін елдегі ең мықты команданың құрамында алды. 2026 жыл бойы БАҚ-та жас жартылай қорғаушыға шетелдік клубтардың қызығушылық танытып отырғаны туралы ақпарат тарады. Футболшы бұған дейін Еуропаның үздік бес чемпионатының бірінде ойнауды армандайтынын айтқан.
Алайда бұған дейінгі жүлдегерлердің жолы жеке марапат мансап дамуының тек бір кезеңі екенін көрсетеді.
Бұған дейінгі жүлдегерлердің тарихы бірнеше ықтимал сценарийді көрсетеді. Элхан Астанов ересектер футболында біртіндеп орнығып, ұлттық құрамада ойнау мүмкіндігіне ие болды. Максим Самородов шабуылдағы ойыншы ретінде дамуын жалғастырса, Әділбек Жұмахан сәтті маусымды Премьер-лиганың басқа клубына ауысу үшін пайдаланды. Дастан Сәтпаев әлдеқайда қарқынды серпіліс жасап, чемпионаттың үздік футболшыларының біріне айналды әрі еуропалық алпауыттың назарын аударды. Енді Жасұлан Әмірдің алдында 2026 жылғы сәтті маусымының кездейсоқ жетістік болмағанын дәлелдеу міндеті тұр.
Келер жылы жартылай қорғаушыдан тұрақты ойын, әрі қарайғы прогресс және чемпионат бойы жоғары деңгейін сақтай білу күтіледі. Еурокубоктар да ол үшін маңызды сынақ болмақ. «Ордабасы» УЕФА Чемпиондар лигасының іріктеу кезеңінде ойнауға мүмкіндік алды. Мұнда Әмір шетелдік қарсыластармен матчтарда өз мүмкіндігін сынай алады.
Халықаралық мансапты дамыту да маңызды бағыттардың біріне айналады. Ұлттық құрама сапындағы сәтті ойындар шетелдік клубтардың жас футболшыға қызығушылығын арттыруы мүмкін. Дегенмен шетелге ауысуға асығудың қажеті жоқ. 19 жастағы футболшы үшін тұрақты ойын тәжірибесі мен мансаптағы келесі кезеңді дұрыс таңдау атышулы трансферден де маңызды болуы ықтимал.
Бұл жүлденің тарихы оның иегерлеріне өздерін танытуға үлкен мүмкіндік берілетінін көрсетеді. Алайда одан кейінгі прогресс тұрақтылыққа, бәсекеге және жоғары деңгейдегі ойындарға байланысты болады.
