Анриден Левандовскиге дейін: «Алтын допты» ешқашан жеңіп алмаған футболдың жеті аңызы
Sports24.kz мансабын аяқтаған немесе мансабының соңына жақындағанына қарамастан, беделді жүлдеге қол жеткізе алмаған футболдың жеті аңызын еске түсіреді.
Жыл сайын «Алтын допты» табыстау рәсімі қызу пікірталас тудырады. Кейбір жанкүйерлер жеңімпаз жүлдеге статистикасы арқылы лайық болды деп санайды, енді бірі командалық жетістіктерге назар аударады, ал үшіншілері футболшының танымалдығы шешуші рөл атқарады деп есептейді.
Бұл жүлденің тарихында әлем футболының ұлы ойыншылары басты жеке марапатсыз қалған жағдайлар аз емес.
Әңгіме жай ғана әлемдік футбол жұлдыздары туралы емес, тұтас дәуірлер бойы ойынның дамуын айқындаған тұлғалар жайында болып отыр.
1. Роберт Левандовски — марапаттау рәсімінің тоқтатылуынан ең көп зардап шеккен ойыншы
Соңғы жылдардағы ең көп талқыланған оқиға поляк шабуылшысына қатысты. 2020 жылы Левандовски «Бавария» сапында керемет нәтижелілік көрсетті. Мюнхендік клуб Бундеслиганы, Германия кубогын және Чемпиондар лигасын жеңіп алды, ал поляк форвард осы үш турнирдің де үздік сұрмергені атанды. 2019/20 маусымында ол клуб сапында 47 матчта 55 гол соқты. Алайда «Алтын допты» ұйымдастырушылар коронавирус пандемиясына байланысты 2020 жылғы рәсімді өткізбеу туралы шешім қабылдады. Бір жылдан кейін Левандовски тағы да басты үміткерлердің қатарында болды, бірақ Лионель Мессиге жол берді. Көптеген жанкүйер үшін поляк футболшысы жүлде тарихындағы әділетсіздіктің символы болып қала береді.
2. Тьерри Анри — «Арсеналдың» бір қадам жетпей қалған үздік ойыншысы
Француз шабуылшысы XXI ғасырдың басындағы ең жарқын футболшылардың бірі болды. «Арсенал» сапында Анри ағылшын Премьер-лигасының нағыз аңызына айналды. Ол керемет жылдамдықты, тамаша техниканы, сәт туғызу шеберлігін және феноменалды нәтижелілікті үйлестіре білді. Әсіресе 2003/04 маусымы әсерлі өтті: лондондықтар Англия чемпионатын бірде-бір рет жеңілмей жеңіп алды. Алайда Анри «Алтын допқа» ең жақын 2003 жылы болды. Сол жылы француз дауыс беру қорытындысында екінші орын алып, «Ювентус» жартылай қорғаушысы Павел Недведке жол берді. 2006 жылы Анри тағы да үздік үштіктен көрінді, бірақ жүлде Фабио Каннавароға бұйырды. «Алтын допы» болмаса да, француз Премьер-лига тарихындағы ең ұлы шабуылшылардың бірі болып қала береді.
3. Андрес Иньеста — Испанияға әлем чемпиондығын сыйлаған футболшы
Егер «Алтын доп» тек ойынға ықпалы үшін берілсе, Иньестаның жеңіске жетуге мүмкіндігі өте жоғары болар еді. Испаниялық жартылай қорғаушы Хосеп Гвардиола басқарған әйгілі «Барселонаның» басты сәулетшілерінің бірі болды. Оның пас беруі, допты бақылауы және кеңістік таба білуі каталондықтарға қарсыластарынан басым түсуге мүмкіндік берді. 2010 жылы Иньеста Нидерландқа қарсы әлем чемпионатының финалында жеңіс голын соқты. Бұл гол Испанияға тарихындағы алғашқы әлем чемпионы атағын әкелді. Сол кезде жеке марапаттың басты үміткері дәл осы ойыншы болады деген пікір қалыптасты. Алайда «Алтын доп» Лионель Мессиге берілді. Иньеста екінші орын алды. Кейін испаниялық тағы бірнеше рет үміткерлер қатарына кіргенімен, беделді жүлдені жеңіп ала алмады.
4. Хави — ұлы «Барселонаның» миы
Хави Эрнандес допты бақылауға негізделген футбол философиясының символына айналды. Испаниялық маусым сайын ондаған гол соға бермейтін, бірақ оның ойынға ықпалы орасан зор еді. «Барселона» мен Испания құрамасының шабуылдарының басым бөлігі дәл Хави арқылы құрылды. 2008-2012 жылдар аралығында жартылай қорғаушы екі рет Еуропа чемпионы және әлем чемпионы атанды. Клуб деңгейінде Чемпиондар лигасын бірнеше рет жеңіп алды. Алайда Хавидің дәуірі Лионель Месси мен Криштиану Роналдудың шарықтау кезеңімен тұспа-тұс келді. Испаниялық «Алтын доп» үшін дауыс беруде 2009, 2010 және 2011 жылдары қатарынан үш рет үшінші орын алды. Оның тарихы жартылай қорғаушылардың нәтижелі шабуылшылармен бәсекеге түсуі қаншалықты қиын екенін айқын көрсетеді.
5. Франк Рибери — даулы 2013 жыл
Француз қанат ойыншысының тарихы «Бавария» жанкүйерлері арасында әлі де қызу пікірталас тудырады. 2013 жылы мюнхендік клуб требл — Бундеслиганы, Германия кубогын және Чемпиондар лигасын жеңіп алды. Рибери Юпп Хайнкес командасының басты көшбасшыларының бірі болды. Француз сол қанатта тамаша ойын көрсетіп, үнемі қауіпті сәттер жасап, серіктестеріне көмектесті. Маусым қорытындысы бойынша ол УЕФА нұсқасы бойынша Еуропаның үздік футболшысы атанды. Алайда «Алтын доп» үшін дауыс беруде Рибери тек үшінші орын алды. Жеңімпаз Криштиану Роналду болса, екінші орынға Лионель Месси жайғасты. «Бавария» жанкүйерлері үшін бұл нәтиже жеке марапаттар тарихындағы ең ауыр шешімдердің біріне айналды.
6. Мануэль Нойер — қақпашы позициясы туралы түсінікті өзгерткен ойыншы
Неміс қақпашысы XXI ғасырдағы ең ықпалды футболшылардың біріне айналды. Нойер тек соққыларды қайтарып қана қойған жоқ — ол қазіргі қақпашының рөлін түбегейлі өзгертті. Оның аяқпен ойнауы, айып алаңынан алысқа шығуы және шабуылдарды ұйымдастыруға қатысуы қақпашылардың жаңа буыны үшін үлгі болды. 2014 жылы Нойер Германия құрамасымен бірге әлем чемпионатын жеңіп алды. Сол жылы ол Бундеслига чемпионы атанып, Германия кубогын да иеленді. «Алтын доп» үшін дауыс беру қорытындысында неміс қақпашысы Криштиану Роналду мен Лионель Мессиге жол беріп, үшінші орын алды. Бұл қақпашының басты жеке марапатқа шын мәнінде таласқан сирек жағдайларының бірі еді.Нойер жүлделер жинауын жалғастырды, бірақ «Алтын допты» жеңіп алған жалғыз қақпашы Лев Яшиннің жетістігін қайталай алмады.
7. Уэсли Снейдер — «Интермен» требл және әлем чемпионатының финалы
2009/10 маусымы нидерландтық жартылай қорғаушы мансабының шыңы болды. Снейдер Жозе Моуринью басқарған, А сериясын, Италия кубогын және Чемпиондар лигасын жеңіп алған миландық «Интердің» негізгі ойыншысы еді. 2010 жылғы әлем чемпионатында ол Нидерланд құрамасының финалға дейін жетуіне көмектесті. Жартылай қорғаушы турнирде бес гол соғып, оның үздік ойыншыларының біріне айналды. Клубтық және халықаралық жетістіктердің үйлесімі Снейдерді «Алтын допқа» талассыз үміткер етеді деген пікір қалыптасты. Алайда нидерландтық ойыншы финалистердің үштігіне де кіре алмады. Жүлде Лионель Мессиге беріліп, екінші және үшінші орындарды Андрес Иньеста мен Хави иеленді.Бұл нәтиже жүлде тарихындағы ең көп талқыланатын шешімдердің бірі болып қала береді.
Неліктен ұлы футболшылар «Алтын допсыз» қалады?
Бұл жеті ойыншының тарихын біріктіретін бір ерекшелік бар: олардың әрқайсысы мансабының белгілі бір кезеңінде жеңіске жетуге салмақты дәлелдер ұсынды. Алайда «Алтын доп» ешқашан тек голдар немесе жеңіп алынған жүлделер саны үшін берілетін марапат болған емес. Дауыс беру нәтижесіне жеке ойын, командалық жетістіктер, ірі турнирлердегі өнер және журналистердің бағасы әсер етеді.Сонымен қатар бәсекелестік те аса маңызды рөл атқарады. Хави, Иньеста, Рибери және Нойер Лионель Месси мен Криштиану Роналду басты жеке марапатты іс жүзінде монополиялап алған дәуірде өнер көрсетті. Нәтижесінде көптеген ұлы футболшылар жанкүйерлерінің пікірінше лайық болған мойындауға қол жеткізе алмады.
Алайда «Алтын доптың» болмауы олардың мансабын ұлы етпей қоймайды.
Анри мәңгілікке «Арсеналдың» аңызы болып қалады, Иньеста — испан футболының қаһарманы, Нойер — қақпашылық өнеріндегі революционер, ал Левандовски — өз буынының ең үздік сұрмергендерінің бірі.
Өйткені футболшының ұлылығы тек жеке марапаттарының санымен емес, ойын тарихында қалдырған ізімен өлшенеді.
