Шымкенттен келген қонақтар 3:1 есебімен жеңіске жетіп, чемпиондық титулға кезекті өтінімін жасады.

«Бұл турнирлік кесте тұрғысынан да, бізге “Ақтөбе” қарсы тұрғаны тұрғысынан да өте маңызды матч болды. Жанкүйерлердің қандай екенін, стадионның қандай екенін, атмосфераны, трибуналар тарапынан болатын қысым мен шиеленісті біз жақсы білеміз.

“Ақтөбе” — жақсы ойыншылары бар өте мықты команда екенін атап өткім келеді, сондықтан біздің жеңісіміздің маңызы одан сайын арта түседі. Менің ойымша, бұл жеңіске лайық болдық. Екі команданың футболшылары өте жақсы, сапалы әрі жылдам футбол көрсетті. Мүмкін, кей сәттерде алаң кедергі келтірген шығар.

Жалпы алғанда, ойын өте жақсы өтті. Ойын деңгейі мені қуантады. Меніңше, ҚПЛ-дің барлық матчында осыған ұмтылуымыз керек. “Ордабасы”, “Ақтөбе” және басқа командалардың қатысуымен қазақ футболының деңгейі жылдан жылға өседі деп үміттенемін.

Биыл “Ақтөбеге” қарағанда жолымыз көбірек болды. Дегенмен, сіздерде жақсы команда бар екенін тағы да атап өткім келеді және болашақта жақсы нәтижелерге жетулеріңізге тілектеспін. Ойыншыларымды, клубымды және қаламды кезекті, аса маңызды жеңіспен тағы да құттықтаймын», — деп Мартиннің сөзін Sports.kz келтіреді.

Осы жеңістен кейін Мартиннің командасы «Қайраттан» жеті ұпайға ұзап кетті, алайда алматылықтар турдағы өз матчын әлі өткізген жоқ. «Ақтөбе» 45 ұпаймен бесінші орында қалды.

«ОРДАБАСЫ» ФК | FC ORDABASY (@fc__ordabasy) жарияланымы

Шымкенттік клуб бұл кездесуге қатарынан үш жеңістен кейін келіп, табысын жалғастыруды көздеді. Алайда алғашқы тайм Андрей Мартин шәкірттері жоспарлағандай өрбіген жоқ. 21-минутта Даниэль Соса алаң иелерін алға шығарды.

Шымкенттен келген қонақтар екінші таймның басында Лео Наттелдің дәл соққысының арқасында есепті теңестірді. Ал бірнеше минуттан кейін Наттел Сергей Малыйға нәтижелі пас берді.

73-минутта «Ақтөбе» есепті қысқартты, алайда Сосаның екінші дәл соққысын төреші ақтөбелік легионердің қолмен ойнағанына байланысты есепке алмады. Ал бірнеше минуттан соң Тидиана Кейта қонақтардың үшінші голын соғып, матчтағы соңғы есепті белгіледі – 3:1.

Осылайша, Мартин командасы «Қайраттан» жеті ұпайға ұзап кетті, алайда алматылықтар турдағы өз матчын әлі өткізген жоқ. «Ақтөбе» 45 ұпаймен бесінші орында қалды.

ҚПЛ, 23-тур«Ақтөбе» – «Ордабасы» 1:3Голдар: Соса, 21 – Наттел, 47, Малый, 53, Кейта, 77

«ОРДАБАСЫ» ФК | FC ORDABASY (@fc__ordabasy) жарияланымы

«ОРДАБАСЫ» ФК | FC ORDABASY (@fc__ordabasy) жарияланымы

FC AKTOBE (@fcaktobe_official) жарияланымы

«ОРДАБАСЫ» ФК | FC ORDABASY (@fc__ordabasy) жарияланымы

ҚПЛ-дің 23-туры аясында «Тобыл» өз алаңында астаналық «Жеңіспен» кездесті. Матч Қостанайдағы Орталық стадионда өтті. Кездесуге Қызылордадан келген төреші Данияр Сахи бастаған қазылар алқасы қызмет көрсетті. Жанкүйерлер командалар қосылып алты гол соққан тартысты ойынды тамашалады. Қорытындысында алаң иелері 4:2 есебімен жеңіске жетті.

TOBYL FK (@fctobol) жарияланымы

Қостанайлық команда сапында бірден төрт футболшы нәтижелі соққысымен көзге түсті. Амин Талал, Виталий Лисакович, Асхат Тағыберген және Жаслан Жұмашев бір-бір голдан соқты. Осылайша, «Тобыл» шабуыл шебіндегі бірнеше футболшының нәтижелі ойынының арқасында жеңіске жетті.

Елордалық команда да қарсылас қақпасын екі рет дәл көздеді. «Жеңіс» сапында Патрик Кпозо мен Андрия Филипович гол авторы атанды. Алайда қонақтарға соққан екі голы жеңілістен құтылуға жеткіліксіз болды. Кездесудің қорытынды есебі — «Тобылдың» пайдасына 4:2.

TOBYL FK (@fctobol) жарияланымы

Бұл жеңістің арқасында қостанайлық команда 40 ұпай жинады. «Тобыл» Қазақстан Премьер-лигасының турнир кестесінде жетінші орынға нық орнығып, елордалық клубтан алшақтай түсті. Жеңілістен кейін «Жеңістің» еншісінде 32 ұпай қалды, команда оныншы орында тұр.

Айта кетейік, осы маусымдағы алғашқы өзара кездесуде «Жеңіс» басым түскен еді. Мамыр айында елордалық клуб «Тобылды» 1:0 есебімен жеңді. Енді қостанайлықтар өз алаңында қарымта қайтарды, әрі мұны төрт гол соғып жүзеге асырды.

Қазақстандық форвард Дастан Сатпаев Чемпионшиптің 11-туры аясында «Вулверхэмптонға» қарсы өткен матчқа қатысты. Шабуылшы алаңға 61-минутта шығып, кездесудің қалған жарты сағатын өткізді. Алайда ол «Бернлиді» жеңілістен құтқара алмады. Алаң иелері 1:2 есебімен ұтылды. «Бернли» сапындағы жалғыз голды тәжірибелі шабуылшы Джейми Варди соқты.

Bleacher Report Football (@brfootball) парақшасындағы жарияланым

Статистикалық Sofascore порталы Сатпаевтың ойынына 6,8 деген баға қойды. Бұл көрсеткіш «Бернли» сапында қосалқы құрамнан алаңға шыққан төрт футболшының арасындағы ең үздік нәтиже болды. Алаң иелері құрамында тек екі ойыншы жоғары баға алды: қорғаушы Яльмар Экдаль — 7,4 және гол авторы Джейми Варди — 7,2. Осылайша, Sofascore нұсқасы бойынша қазақстандық шабуылшы өз командасының үздік үш ойыншысының қатарына енді.

Burnley Football Club (@burnleyofficial) парақшасындағы жарияланым

Сонымен қатар басқа статистикалық ресурстардың бағасы төмен болды. Flashscore Сатпаевқа 6,4 балл қойды. Бұл көрсеткіш бойынша қазақстандық «Бернли» құрамында оныншы орынға жайғасты. WhoScored шабуылшының ойынына 6,0 балл берді, бұл команда футболшылары арасындағы 11-ші нәтиже.

Нәтижелі әрекеттері болмағанына қарамастан, Сатпаев пастарының жоғары дәлдігін көрсетті. Алаңда болған уақытында қазақстандық футболшы тоғыз пас беріп, олардың барлығы дәл шықты. Осылайша, оның пас беру тиімділігі 100 пайызды құрады. Оның сегіз пасы қарсылас алаңында, ал төртеуі соңғы үштікте орындалды. Сонымен қатар Дастанның еншісінде бір кілтті пас бар. Жалпы матч барысында ол допқа 15 рет тиіп, бір фол жасады және үш рет доптан айырылды.

Dastan Satpayev (@d.satpayev) парақшасындағы жарияланым

Шабуылдағы әрекеттері тұрғысынан Сатпаев өз мүмкіндігін толық көрсете алмады. Алаңда өткізген жарты сағат ішінде қазақстандық шабуылшы қарсылас қақпасына бірде-бір соққы бағыттаған жоқ және өзге команданың айып алаңында допқа бір-ақ рет тиді. Дегенмен футболшы қорғаныста пайдалы әрекеттерімен көзге түсті. Оның еншісінде допты қайтарудың екі жағдайы, бір сәтті тартып алу және екі жекпе-жекте екі жеңіс бар.

Еске салайық, команда келесі кездесуін 24 қазанда өткізеді. Чемпионшиптің 12-туры аясында «Бернли» сырт алаңда «Линкольнге» қарсы ойнайды.

ҚПЛ-дың 23-туры аясында «Ақтөбе» өз алаңында чемпионат көшбасшысы — «Ордабасыны» қабылдайды. Шымкенттік клуб бұл кездесуге тамаша формада келіп отыр. Команданың еншісінде 64 ұпай бар, ал соққан және жіберген голдарының арақатынасы — 55:19. Бұдан бөлек, «Ордабасы» қатарынан үш жеңіске жетіп, сәтті сериясын жалғастыруды көздейді. «Ақтөбе» 45 ұпаймен турнир кестесінде төртінші орында тұр. Ақтөбелік клуб та матчқа алдыңғы турдағы жеңістен кейін шығады.

Шымкент командасының жаттықтырушылар штабы алаңға алғашқы минуттардан бастап шығатын футболшыларды анықтады.

«Ордабасының» негізгі құрамы:

«ОРДАБАСЫ» ФК | FC ORDABASY (@fc__ordabasy) жарияланымы

«Ақтөбенің» негізгі құрамы:

FC AKTOBE (@fcaktobe_official) жарияланымы

«Ордабасы» үшін Ақтөбедегі жеңіс чемпиондық атаққа бастар тағы бір қадам болмақ. Ал «Ақтөбе» турнир кестесінің жоғарғы бөлігіндегі позициясын нығайтып, шымкенттіктердің жеңісті сериясын үзуді көздейді. Екі команда да өзара кездесуге сәтті нәтижелерден кейін шығып отыр. Бұл турдың орталық матчындағы интриганы одан әрі күшейте түседі.

Талдықорғанда ҚПЛ-дың 23-туры аясында «Жетісу» мен «Қайсар» арасындағы кейінге қалдырылған матч өтті. Кездесу қонақтар үшін сәтті басталды. 11-минутта-ақ Нигерияның танымал футболшысы Виктор Мозес есеп ашты. Оның дәл соққысының арқасында қызылордалық команда алға шығып, бірінші таймда басымдыққа ие болды. Алайда үзілістен кейін алаң иелері ойын барысын өзгерте алды.

FC KAYSAR | ҚАЙСАР ФК (@fckaysar_official) жарияланымы

Екінші таймда талдықорғандық команда камбэк жасай алды. 71-минутта Шоқан Абзалов «Қайсардың» қақпасын дәл көздеп, есепті 1:1-ге жеткізді. Арада бес минут өткенде алаң иелері екінші голын соқты. 76-минутта Нұрберген Нұрбол «Жетісуды» алға шығарып, жеңіс голын авторына жазды. Осылайша, талдықорғандықтар 2:1 есебімен жеңілісті жеңіске айналдырды.

«ЖЕТІСУ» ФК | FC ZHETYSU (@jetisufk) жарияланымы

«Қайсарды» жеңу «Жетісуға» Қазақстан Премьер-лигасының турнир кестесіндегі жағдайын жақсартуға мүмкіндік берді. Матчтан кейін талдықорғандық команда 25 ұпай жинап, бір саты жоғары көтеріліп, соңғы орыннан кетті. Ал «Қайсар» 24 ұпаймен қалып, енді «Жетісудан» төмен орналасқан. Осылайша, алаң иелері маңызды жеңіске жетіп қана қоймай, элиталық дивизиондағы орнын сақтап қалу жолындағы тікелей бәсекелесін басып озды.

«Интер Майами» шабуылшысы, 39 жастағы Лионель Месси жақын арада Испанияға аттанады. ESPN мәліметінше, аргентиналық футболшы спорт саласындағы Астурия ханшайымы сыйлығын табыстау рәсіміне қатысу үшін америкалық клубтың орналасқан жерінен уақытша кетеді. Футболшыға беделді марапат берілетіні 2026 жылдың маусым айында белгілі болған.

Leo Messi (@leomessi) жариялаған жазба

Сыйлық қазылар алқасы Лионель Мессидің кәсіби мансабындағы елеулі жетістіктерін атап өтті. Аргентиналық футболшы «Алтын доптың» сегіз дүркін иегері, әлем чемпионы және футбол тарихындағы ең атақты ойыншылардың бірі саналады. Сонымен қатар марапат оған спорттағы жетістіктері үшін ғана емес, қайырымдылық қызметі үшін де берілді. Қазылар алқасы Мессидің халықтың осал топтарына жататын балаларды қолдауға бағытталған әлеуметтік жобаларына ерекше мән берді. Бұл бастамалар білім мен медициналық көмекке қолжетімділікті қамтамасыз етуге ықпал етеді.

ESPN FC (@espnfc) жариялаған жазба

Испанияға жасалатын алдағы сапарына қарамастан, «Интер Майами» аргентиналық футболшының команданың келесі ойынын жібермейтініне сенеді. 24 қазанда америкалық клуб MLS тұрақты чемпионаты аясында «Нью-Йорк Ред Буллзға» қарсы сырт алаңда ойнайды. Дереккөздің мәліметінше, «Интер Майами» басшылығы мен бапкерлер штабы Мессидің АҚШ-қа уақытында оралып, матчқа қатысатынын күтуде. Осылайша, Испанияға сапар аргентиналық шабуылшының клуб сапындағы өнеріне айтарлықтай әсер етпеуі тиіс.

Еске салайық, Лионель Месси кәсіби мансабының басым бөлігін каталондық «Барселонада» өткізді. Испаниялық клуб құрамында аргентиналық футболшы он рет ел чемпионы атанды, Испания кубогын жеті рет жеңіп алды, Чемпиондар лигасында төрт мәрте топ жарды және УЕФА Суперкубогын үш рет иеленді.

Сонымен қатар шабуылшы Аргентина құрамасымен бірге 2022 жылы Катарда өткен әлем чемпионатында жеңіске жетті, 2008 жылғы Олимпиада ойындарының алтын медалін иеленді және Америка кубогын екі рет — 2021 және 2024 жылдары жеңіп алды.

ҚПЛ-ның 23-туры аясында «Оқжетпес» өз алаңында «Қызылжарды» қабылдады. Матч алдында алаң иелері турнир кестесінде бесінші орында тұрған және еурокубоктарға жолдама алу мүмкіндігін сақтап қалған еді. Сонымен қатар көкшетаулық клуб чемпионатта жоғары орындарға таласып жатқан семейлік «Елімай» тарапынан қысым көріп отырды. Ринат Әлюетов шәкірттері үшін маусымның шешуші матчтары алдында үш ұпай жинау аса маңызды болатын.

Петропавлдық команда маусымның соңына мүлде басқа міндеттермен келіп отыр. «Қызылжар» турнир кестесінің төменгі бөлігінде орналасқан және жағдай қолайсыз өрбіген жағдайда Қазақстан Премьер-лигасынан шығып қалу қаупі бар. Алдыңғы матчта петропавлдықтар павлодарлық «Ертісті» қақпасына гол жібермей жеңіп, жағдайын жақсарта алған еді. Алайда «Оқжетпеспен» кездесуде ұпай жоғалту команданың жағдайын қиындата түсуі мүмкін болатын.

«QYZYLJAR» ФУТБОЛ КЛУБЫНАН жарияланым (@fcqyzyljar)

Кездесу сақтықпен басталды. Екі команда да қателікке жол бермеуге тырысып, қорғаныста мұқият ойнады. Қауіпті сәттер аз болды, ал үзіліске дейін есеп ашылған жоқ. Алғашқы 45 минуттан кейін таблодағы нөлдер сақталды.

OQJETPES ФУТБОЛ КЛУБЫНАН жарияланым (@fcokzhetpes)

Екінші таймда «Оқжетпес» қарсыласының қақпасына қысымды күшейтті. Алаң иелері шабуылда белсендірек қимылдай бастады, бұл 61-минутта өз нәтижесін берді. Жартылай қорғаушы Владислав Васильев «Қызылжардың» қақпасын дәл көздеп, көкшетаулық команданы алға шығарды. Бұл гол матчтағы жалғыз нәтижелі соққы болды. Қонақтардың ойын барысын өзгертуге жасаған талпыныстарына қарамастан, «Оқжетпес» минималды басымдығын сақтап, 1:0 есебімен жеңіске жетті.

Бұл жеңіс көкшетаулық клубқа чемпионаттағы жоғары орындар үшін күресте маңызды үш ұпай жинауға мүмкіндік берді. Ринат Әлюетов командасы еурокубок аймағына кіруге әлі де үміткер, дегенмен көп нәрсе бәсекелестерінің нәтижесіне байланысты болады. Жоғарғы бөліктен орын алу үшін күресіп жатқан семейлік «Елімаймен» алдағы сырт алаңдағы кездесу ерекше интрига тудырады. Ал «Қызылжар» үшін бұл жеңіліс ҚПЛ-дағы орнын сақтап қалу жолындағы күресте сәтсіздік болды.

Қостанайда Қазақстан Премьер-лигасы турнир кестесінің орта тұсында орналасқан екі команда кездеседі. Матч алдында «Тобыл» 37 ұпаймен жетінші орында тұр. «Жеңіс» 32 ұпаймен тоғызыншы сатыда келеді. Қарсыластар арасындағы айырмашылық небәрі бес ұпайды құрайды, сондықтан алдағы кездесу чемпионаттағы жоғары орындар үшін күресте маңызды мәнге ие.

TOBYL FK (@fctobol) жарияланымы

Осы маусымда қостанайлық клуб 35 гол соққанымен, өз қақпасына 36 доп жіберіп алды. «Тобылдың» күтілетін голдар көрсеткіші (xG) 39,60-қа тең. Бұл команда жеткілікті мүмкіндік жасайтынын, алайда олардың барлығын пайдалана бермейтінін көрсетеді.

Елордалық команда да гол соғу мүмкіндіктерін пайдалануда қиындық көріп жүр. xG көрсеткіші 37,50 болғанына қарамастан, «Жеңіс» небәрі 27 гол соқты. Күтілетін және нақты голдар арасындағы айырмашылық оннан асады. Бұл алдағы матч тағдырына әсер етуі мүмкін шешуші факторлардың бірі болатын нәтижелілік мәселесін көрсетеді.

«Жеңіс» футбол клубының (@jenisfk.kz) жарияланымы

Елордалық клуб үшін тағы бір проблема — бірден екі орталық жартылай қорғаушының дисквалификациялануы. Алдағы кездесуді Жиан Мартинс пен Мади Хасейн өткізіп алады. Мартинс сары қағаздар лимитінен асып кеткендіктен матчқа қатыса алмайды. Ал Хасейн екінші сары қағаздан кейін алаңнан қуылды. Екі жартылай қорғаушының жоқтығы «Жеңістің» алаң ортасындағы ойын құрылымына айтарлықтай әсер етуі мүмкін.

Биылғы чемпионаттың бірінші айналымында командалар өзара кездескен болатын. Мамыр айында «Жеңіс» «Тобылды» 1:0 есебімен минималды есепте жеңді. Енді қостанайлық клуб өз жанкүйерлерінің алдында қарымта қайтаруға мүмкіндік алады. Сонымен бірге командалар матчқа әртүрлі көңіл күйде келеді. «Тобыл» алдыңғы кездесуінде жеңіске жетсе, «Жеңіс» қатарынан екі рет жеңіліп қалды.

«Жеңіс» футбол клубының (@jenisfk.kz) жарияланымы

«Тобыл» үшін жеңіс турнир кестесінің орта тұсындағы позициясын нығайтып, жоғары орналасқан командалардан қалып қоюды азайтуға мүмкіндік береді. «Жеңіс» екі матчқа созылған жеңілістер сериясын үзіп, қостанайлық клубқа қайта жақындауға тырысады.

Матчтың тікелей эфирін бүгін сағат 17:00-де KFF-тің YouTube арнасынан көруге болады.

Көкшетаулық «Оқжетпес» Қазақстан чемпионатының кезекті матчында «Қызылжарды» қабылдайды. Кездесу алдында алаң иелері 45 ұпай жинап, турнир кестесінде бесінші орында тұр. Команда 41 гол соғып, өз қақпасына 37 гол жіберген. «Қызылжар» он бірінші сатыда орналасқан. Петропавлдықтардың еншісінде 27 ұпай бар, ал соғылған және жіберілген голдар айырмасы — 28:40. Осылайша, қарсыластарды 18 ұпай бөліп тұр.

OQJETPES FÝTBOL KLÝBY (@fcokzhetpes) жарияланымы

Осы маусымдағы статистика шабуыл шебінде көкшетаулық команданың басымдығын көрсетеді. «Оқжетпес» бір матчта орта есеппен 13 соққы жасайды, ал «Қызылжар» — 11. Алаң иелерінің басымдығы күтілетін голдар (xG) көрсеткішінен де байқалады. «Оқжетпестің» бұл көрсеткіші 38,39 болса, петропавлдықтарда — 31,26. Сонымен қатар көкшетаулық клуб 41 гол соқты, бұл оның xG көрсеткішінен жоғары.

Алдыңғы турда «Оқжетпес» жеңіліске ұшырады. Ал «Қызылжар», керісінше, жеңіске жетіп, алдағы кездесуге көңіл-күйі көтеріңкі күйде келеді. Алаң иелері үшін бұл матч өз жанкүйерлері алдында оңалу мүмкіндігі болса, петропавлдықтар жетістігін жалғастыруға тырысады.

«QYZYLJAR» FÝTBOL KLÝBY (@fcqyzyljar) жарияланымы

«Оқжетпес» өз алаңындағы басымдығын пайдаланып, чемпионаттың үздік бес командасы қатарындағы орнын нығайтуға тырысады. «Қызылжар» кестенің төменгі бөлігіндегі жағдайын жақсарту үшін күресін жалғастыруда. Жеңіс петропавлдық клубқа маусымның шешуші кезеңінде маңызды ұпайлар жинауға мүмкіндік береді.

Матчтың тікелей трансляциясын KFF-тің YouTube арнасынан сағат 15:00-де көруге болады.

Ойын күнін 15:00-де басталатын көкшетаулық «Оқжетпес» пен петропавлдық «Қызылжар» кездесуі ашады. 16:00-де «Жетісу» мен «Қайсар» ойнаса, 17:00-де қостанайлық «Тобыл» мен елордалық «Жеңіс» кездеседі. Тур бағдарламасы басталуы 19:00-ге жоспарланған «Ақтөбе» - «Ордабасы» матчымен аяқталады.

Барлық төрт кездесудің тікелей трансляциясы KFF League YouTube-арнасында қолжетімді болады.

Ауыстырылған турдың орталық матчын «Ақтөбе» - «Ордабасы» кездесуін «Qazsport» телеарнасы да көрсетеді.

«Офсайд» термині ағылшын тілінен шыққан. Нақтырақ айтқанда, бұл – футбол контекстінде «ойыннан тыс қалу» деп аударуға болатын «offside» сөзінің транслитерациясы. Бұл термин ойыншыға доп берілген немесе ол қарсыластың қақпасына соққы жасаған сәтте оның қарсылас қақпа сызығына доптан және қарсылас команданың соңынан санағанда екінші ойыншысынан жақын орналасқан жағдайды білдіреді. Офсайдты анықтау кезінде ойыншының басы, денесі және аяқтарының орналасуы ескеріледі. Яғни қақпаға тек алақаны немесе қолы жақын болса, ойыннан тыс қалу жағдайы тіркелмейді. Офсайд жағдайында тұрған ойыншы ойыннан тыс саналады. Бұл оның допқа ойнауы немесе осы эпизодта қарсыласына кедергі келтіруі ереже бұзушылық болып есептелетінін білдіреді.

Қарапайым тілмен айтқанда, футболдағы ойыннан тыс қалу – шабуылдаушы ойыншы қарсыластың алаңында қақпаға тым жақын орналасып, ал доп пен қарсылас команданың соңынан санағанда екінші ойыншысы одан алысырақ тұрған жағдай.

Мұндай жағдайдың өзі футбол ережелерін бұзу болып саналмайды. Алайда ойыншы командаласы допқа ойнаған сәтте офсайд жағдайында болып, кейін допқа тиіп кетсе немесе қарсыласына кедергі келтірсе, бұл ереже бұзушылық болып есептеледі.

Офсайд ережесінің басты мақсаты – шабуылдаушы ойыншылардың қарсылас қақпасының дәл жанында тұрып, доптың берілуін күтуіне жол бермеу. Бұл ереже болмаса, футбол айып алаңының маңында допқа таласумен ғана шектеліп, көрермендер үшін қызықсыз болар еді. Сонымен қатар ойынның бәсекелестік сипаты мен спорттық рухы да жоғалар еді.

Офсайд қазіргі түсінігіміздегі нұсқасында сонау 1863 жылы пайда болып, Англия футбол қауымдастығы әзірлеген ойынның алғашқы ресми ережелеріне енгізілді. Бастапқыда бұл ереже қазіргіден әлдеқайда қатаң болды: ойыншы доп берілген сәтте оның алдында тұрса, офсайдта қалған болып есептелетін. Басқаша айтқанда, қарсыластың қақпасына шабуыл жасау үшін доптың артында немесе онымен бір сызықта орналасу қажет еді. Уақыт өте келе ереже жеңілдетіліп, оның тұжырымдары мен қолданылу тәртібі 1990 жылдан кейін де нақтылана берді.

Футболдағы офсайд қалай көрінеді? Шын мәнінде, оның бірнеше көрінісі бар. Шартты түрде оны екі түрге бөлуге болады:

• Белсенді офсайд. Бұл – футболшы қарсыластың қақпасына шабуыл жасауға бағытталған белсенді әрекеттер жасайтын ойыннан тыс қалу жағдайы.
• Пассивті офсайд. Офсайдтың бұл түрінде ойыншы шабуылға белсенді түрде қатыспайды.

Сондай-ақ футболда жасанды офсайд ұғымы бар. Негізінде, бұл – ойыншылардың бірі офсайд жағдайында қалатындай етіп әдейі жасалатын жағдай. Мұны жүзеге асыру үшін қорғанушы команданың ойыншылары бір мезгілде алға шығып, доп берілген сәтте қарсылас шабуылшысының офсайдта қалуына жағдай жасайды. Көп жағдайда мұндай тактика гол соғылуының алдын алып, ойын барысын өз пайдасына өзгертуге мүмкіндік береді.

Офсайд сызығы деп футбол алаңындағы шартты сызықты атайды. Шабуылдаушы команда ойыншысы осы сызықтан өткен кезде offside жағдайында қалады. Бұл сызық алаңның белгілі бір бөлігінде тұрақты орналаспайтынын түсіну керек. Ол доптың немесе қарсыластың соңынан санағанда екінші ойыншысының орналасуына қарай белгіленеді: қақпа сызығына қайсысы жақын болса, сол есепке алынады. Сондықтан офсайд сызығы үнемі жылжып отырады, ал оның орны ойын жағдайына байланысты өзгереді.

Енді футболды онша жақсы түсінбейтіндер үшін офсайд жағдайын қалай анықтауға болатынын түсіндірейік. Офсайд сызығының қай жерде орналасқанын анықтау қиын емес. Қақпашы қорғанушы команданың ең соңғы ойыншысы болмауы мүмкін. Сондықтан оның орналасуына қарамастан, қарсылас команданың соңынан санағанда екінші ойыншысына және допқа бағдарлану керек. Егер шабуылшы қарсылас алаңында қақпа сызығына доптан да, қарсыластың екінші ойыншысынан да жақын тұрса, ол офсайд жағдайында болады.

Футболда офсайдты «белгілейді» деп айту дұрыс емес. Өйткені оның өзі ереже бұзушылық болып саналмайды. Ереже бұзушылық тек offside жағдайында тұрған футболшы шабуылға әрі қарай қатысқан кезде ғана тіркеледі. Егер ол допқа тисе, соның ішінде доп қақпа бағанынан немесе қарсылас ойыншысынан кері серпілгеннен кейін оған жанасса, не қарсылас ойыншысына кедергі келтірсе, төреші ереже бұзушылықты белгілейді.

Маңызды жайт: егер офсайд жағдайындағы ойыншы допты допты бақылауға мүмкіндігі болған қарсыластың әдейі жасаған әрекетінен кейін алса, ереже бұзушылық тіркелмейді. Алайда бұл қақпаны әдейі құтқару әрекетіне қатысты емес.

Офсайд жағдайының өзі ереже бұзушылық болмаса да, оны «ереже бұзушылықтың алдындағы жағдай» деп атауға болады. Сондықтан төрешілер командаласы допқа ойнаған сәттегі футболшының орналасуын және оның кейінгі эпизодқа қатысуын бағалайды. Қорғаушылар сызығының артына немесе өз алаңына қайта оралу ойыншыны ереже бұзушылықтан өздігінен босатпайды.

Кейде футболшы іс жүзінде офсайд жағдайында тұрса да, төрешілер бұл ереже бұзушылықты тіркемейді. Офсайд есепке алынбайтын жағдайлар:

• ойыншы өз командасының алаң жартысында орналасса;
• ойыншы қарсылас команданың соңынан санағанда екінші футболшысымен бір сызықта тұрса;
• ойыншы доппен бір сызықта орналасса;
• ойыншы допты бірден бүйір сызықтан лақтыру арқылы енгізгеннен кейін алса;
• футболшы эпизодқа араласпаса, яғни ойын жағдайына қатыспаса және қарсыласына әсер етпесе;
• футболшы допты қақпадан тебу арқылы ойынға қосқаннан кейін бірден алса.

Сондай-ақ футболшы допты бұрыштама добынан кейін бірден алса, офсайд тіркелмейді.

Офсайдтың болғаны туралы шешімді матчта жұмыс істейтін төрешілер тобы қабылдайды. Әдетте олардың міндеттері төмендегідей бөлінеді:

• қапталдағы төреші офсайд жағдайын анықтап, егер ол ереже бұзушылыққа әкелсе, бұл туралы белгі береді;
• бас төреші қапталдағы төрешінің белгісімен келісу немесе оны елемеу арқылы түпкілікті шешім қабылдайды.

Егер матчта VAR жүйесі қолданылса, офсайдты бейнеассистент анықтайды. Егер ол мұндай жағдайды байқаса, бас төрешіге хабарлайды. Әдетте VAR даулы офсайд жағдайларында қолданылады. Мысалы, ойыншы қарсылас қақпасына бір-екі миллиметр ғана жақындап, мұндай сәтті техникалық құралдарсыз анықтау қиын болғанда.

Кейбір жарыстарда офсайд жағдайын жылдам анықтауға көмектесетін жартылай автоматтандырылған технология (SAOT) қолданылады. Алайда жүйенің өзі ешқандай шешім қабылдамайды. Түпкілікті шешімді бәрібір бас төреші шығарады.

Ойыннан тыс қалу жағдайы (футболдағы офсайд) нақты бір ойыншыға қатысты емес, пас берілген сәтте шабуылдаушы ойыншының қарсылас команда ойыншыларының соңынан санағанда екіншісімен және доппен салыстырғандағы орналасуына қарай анықталады.

Офсайд 1863 жылы енгізілді. Алайда ол кезде бұл ереже қазіргі нұсқасынан айтарлықтай ерекшеленетін. Қазіргі түсініктегі ойыннан тыс қалу жағдайы IFAB ережелерінің қолданыстағы редакциясында бекітілген.

«Ойыннан тыс қалу» ережесін ойлап тапқан нақты бір адам жоқ. Ол футболдың даму барысында біртіндеп қалыптасты, ал 1863 жылы ойын ережелерінде ресми түрде бекітілді.

Bleacher Report Football (@brfootball) жарияланымы

қалыптасқан жағдайда оның қызметтен босатылуы қалыпты шешім болар еді, деп хабарлайды Sports24.kz.

Бұл сәтсіздік «Бернлидің» чемпионаттағы өз алаңындағы жеңіссіз сериясын 21 ойынға дейін ұзартты. Клуб «Терф Мур» стадионында лига аясында жеңіске жетпегелі тура бір жыл болды.

Маусым басынан бері Хайен алғашқы 11 матчта небәрі бір жеңіске жетті. Сәтсіз нәтижелер аясында жанкүйерлер Алан Пейс бастаған клуб басшылығына наразылық білдіре бастады. Трибунада «Pace out» («Пейс, кет!») деген жазуы бар баннер пайда болды, ал жанкүйерлер: «Алан Пейс, клубымыздан кет!» деп ұрандатты.

Жұмысын жалғастыру мүмкіндігіне ие бола ма деген сұраққа Хайен былай деді:

«Мен білмеймін. Бірақ бұл туралы ойлап жатқан жоқпын, өйткені мұндай ойлар энергияны алып қояды. Әрине, мұндай жағдайда жаттықтырушыны қызметтен босату қалыпты шешім болар еді. Бірақ мен бұл туралы ойламаймын, себебі сол кезде жұмыс істегім келетін ойыншыларға деген назарымнан айырыламын. Бұл — басқа адамдар шешетін мәселе».

Хайен сондай-ақ «Вулверхэмптоннан жеңілгеніне ашынған жанкүйерлердің реакциясына түсініктеме берді. Қарсылас екі голын да «Бернлидің» қорғанысындағы өрескел қателіктерден кейін соқты.

Burnley Football Club (@burnleyofficial) жарияланымы

«Мен олардың көңіл күйін толық түсінемін. Олар бұл клубты жақсы көреді әрі болып жатқан жағдайды жүрекпен қабылдайды. Неліктен? Өйткені, бұған дейін айтқанымдай, олар клуб үшін тек жеңістер мен ең жақсы нәтижелерді қалайды. Бірақ менің де мақсатым дәл сондай. Мен бұл жерге жанкүйерлерді ашуландыру немесе олардың клубына зиян келтіру үшін келген жоқпын. Жағдайды өзгерту үшін күн сайын бар күшімді салып жұмыс істеп жүргенім рас. Біздің матч алдындағы жоспарымызды және алғашқы таймды қалай өткізгенімізді көрдіңіздер деп ойлаймын. Бірақ жеке қателіктер орын алған кезде, тіпті менің өзім де ештеңені өзгерте алмаймын. Не де болса, мен бәрінің қалай жұмыс істейтінін түсінемін. Нашар нәтижелерден кейін жанкүйерлердің назарын маған да бұратынын түсінемін. Бірақ мен қиын жағдайларды еңсере алатын жаттықтырушымын. Бұған дейін де оқиғалар барысын өзгерте алған кездерім болды. Мен ешқашан берілген емеспін және мүмкіндігім бар кезде жағдайды түзету үшін қолымнан келгеннің бәрін жасай беремін», — деді Хайен.

11 матчтан кейін «Бернлидің» еншісінде 8 ұпай қалды. Никки Хайеннің командасы 21-орында тұр және тур қорытындысы бойынша төмендеу аймағына түсіп қалуы мүмкін.

Сатпаев командасы келесі кездесуін 24 қазанда сырт алаңда «Линкольнге» қарсы өткізеді.

«Бордолылар» сәтсіз өнер көрсетіп, есепте алғаш болып алға шыққанына қарамастан, 1:2 есебімен жеңіліп қалды.

«Бордолылардың» жұлдызды шабуылшысы Джейми Варди Англия футболына оралғаннан кейін алғашқы голын соқты. 39 жастағы ағылшын шабуылшысы «Вулвзға» қарсы матчтың 20-минутында есеп ашты.

Қонақтар 39-минутта Фернандо Лопестің голы арқылы таразы басын теңестірді. Ал екінші таймда Таванда Чирева «қасқырларды» алға шығарды. Бұл гол матчтағы жеңіс добына айналды.

Қазақстан құрамасының шабуылшысы Дастан Сатпаев матчты «бордолылардың» қосалқы орындығында бастады. Қазақстандық футболшы 61-минутта алаңға қосылып, 30 минуттан сәл астам уақыт ойнады.

11 матчтан кейін «Бернлидің» еншісінде 8 ұпай қалды. Никки Хайен шәкірттері турнир кестесінде 21-орында тұр және тур қорытындысы бойынша төмендеу аймағына түсіп қалуы мүмкін.

Сатпаевтың командасы келесі матчын 24 қазанда сырт алаңда «Линкольнге» қарсы өткізеді.

Чемпионшип, 11-тур«Бернли» — «Вулверхэмптон» 1:2Голдар: Варди, 20 – Лопес, 39, Чирева, 72

Bleacher Report Football (@brfootball) жариялаған жазба