Ал екі қаладағы күнделікті шығынның айырмашылығы қандай? Sports24.kz 2026 жылдың қыркүйегіндегі Алматы мен Бернлидегі өзекті бағаларды жинап, баспана жалдаудан бастап азық-түлік, кофе, мейрамхана мен коммуналдық қызметтерге дейінгі негізгі шығындарды салыстырды.

Нәтижесінде айырмашылық бір қарағанда ойлағандай үлкен емес екені байқалды. Кейбір санаттар бойынша Бернли расымен қымбатырақ болғанымен, Алматыдағы баспана бағасы ағылшын қаласындағы көрсеткіштерге біршама жақындаған.

Ай сайынғы шығынның ең үлкен бөлігі, әдетте, баспанаға кетеді.

Бернлиде пәтер немесе шағын үй жалдау орналасқан ауданы мен жағдайына қарай айына шамамен 300–600 мың теңге тұрады. Ал кең әрі заманауи баспана таңдаған жағдайда баға бұдан да жоғары болуы мүмкін.

Бұл тұрғыда Алматыны да арзан қала деу қиын. Krisha.kz мәліметінше, 2026 жылдың тамыз айының соңында бір бөлмелі пәтерді жалға алудың медианалық бағасы айына 230 мың теңгеге жеткен. Екі бөлмелі пәтер шамамен 350 мың, ал үш бөлмелі баспана 500 мың теңге тұрады. Тамыздың өзінде Алматыдағы екі бөлмелі пәтерлердің жалдау ақысы 16,7 пайызға өскен.

Жекелеген хабарландырулардағы баға ауқымы одан да кең. Мәселен, 2 қыркүйектегі Krisha.kz ұсыныстарында екі бөлмелі пәтерлер 270 мың теңгеге, үш бөлмелі баспаналар 600 мың теңгеге дейін ұсынылған. Ал кейбір бір бөлмелі пәтерлердің жалдау ақысы айына шамамен 320 мың теңгені құрайды.

Қорытынды: орта есеппен Бернли қымбатырақ. Алайда Алматыдан жақсы екі немесе үш бөлмелі пәтер жалдаған жағдайда екі қала арасындағы айырмашылық айтарлықтай азаяды.

Үйден тыс жерде тамақтанғанда айырмашылық анық байқалады.

Бернлидегі орта деңгейлі мейрамханада бір адамның тамақтануына шамамен 20–30 фунт, яғни 12,6–18,9 мың теңге қажет. Бірнеше тағамнан тұратын екі адамға арналған кешкі ас шамамен 60 фунтқа, яғни 37,8 мың теңгеге шығады.

Ал жоғары деңгейлі мейрамхананы таңдасаңыз, чек 80 фунттан, яғни шамамен 50 мың теңгеден асып кетуі мүмкін.

Алматыда баға әлдеқайда қолжетімді. Қымбат емес дәмханада бір адамның тамақтануы орта есеппен 6 мың теңге, ал орта деңгейлі мейрамханада екі адамға арналған үш тағамдық кешкі ас шамамен 20,5 мың теңге тұрады.

Демек, мейрамханаға жиі баратын адам Бернлиде Алматыға қарағанда әлдеқайда көп қаржы жұмсайды.

Айырмашылық күнделікті қарапайым сатып алулардан да байқалады.

Бернлиде бір шыны кофе шамамен 3–4 фунт, яғни 1,9–2,5 мың теңге тұрады. Алматыда капучиноның орташа бағасы шамамен 1,5 мың теңге.

Бернлидегі фастфуд орнындағы қарапайым түскі ас шамамен 6,3 мың теңгеге, ал тойымдырақ ас 7,5–9,4 мың теңгеге шығады.

Ал Алматыда фастфуд желісіндегі стандартты комбо шамамен 4 мың теңге тұрады.

Бір рет кофе ішкенде айырмашылық аса үлкен болып көрінбеуі мүмкін. Бірақ күн сайын кофе сатып алып, аптасына бірнеше рет сырттан тамақтансаңыз, ай соңында едәуір сома жиналады.

Үйде тамақ дайындаған жағдайда шығынды едәуір азайтуға болады.

Бернлиде бір адамның азық-түлігіне айына шамамен 200 фунт, яғни 126 мың теңге қарастыруға болады.

Салыстыру үшін, Алматыда бір литр сүттің орташа бағасы шамамен 768 теңге, 500 грамм ақ нан 378 теңге, ал бір келі күріш шамамен 949 теңге тұрады.

Дегенмен Сәтпаевтың жағдайын қарапайым тұрғынмен тікелей салыстыру дұрыс бола бермейді. Кәсіби футболшының тамақтану тәртібі мен рационы өзгеше. Сонымен қатар спортшы тамақтың бір бөлігін клубтың жаттығу базасында, матчтар мен сырт алаңдағы сапарлар кезінде алуы мүмкін.

Алматыда ауданы шамамен 85 шаршы метр болатын пәтердің негізгі коммуналдық төлемдері орта есеппен айына 41 мың теңгеге жуықтайды. Үй интернеті шамамен 7,9 мың, ал ұялы байланыс тарифі 5 мың теңгедей тұрады.

Англияда бұл шығындар жоғарырақ. Бағдар ретінде Ұлыбритания бойынша осындай көлемдегі пәтердің коммуналдық төлемдері айына орта есеппен 242 фунтты құрайды. Интернетке тағы 32 фунт, ұялы байланысқа шамамен 14 фунт қажет.

Бернлидің өзінде нақты сома баспананың түріне, жылыту жүйесіне және жалдау шартына қарай өзгеруі мүмкін. Сондықтан бұл көрсеткіштерді нақты белгіленген баға емес, орташа бағдар ретінде қабылдаған жөн.

Бұл жағынан Алматының тағы бір артықшылығы бар – қоғамдық көлік салыстырмалы түрде арзан.

Қазіргі мәлімет бойынша, бір айлық жол жүру шығыны шамамен 9,9 мың теңге. Таксидің бастапқы ақысы орта есеппен 600 теңге, ал әр шақырымы шамамен 300 теңге тұрады.

Ұлыбританияда көлікке кететін шығын едәуір жоғары. Таксиге отырғанның өзі орта есеппен 4 фунт, ал әр шақырымға тағы шамамен 1,62 фунт төлеу қажет.

Кәсіби футболшы үшін бұл шығын аса маңызды болмауы мүмкін. Ал қарапайым тұрғын үшін тұрақты сапарлар айлық бюджетке айтарлықтай әсер етеді.

Баспана жалдау, коммуналдық қызметтер, азық-түлік, байланыс және күнделікті негізгі қажеттіліктерді есептегенде, Бернлиде бір адамның қарапайым өміріне айына шамамен 1000–1300 фунт қажет болуы мүмкін.

Бұл теңгемен есептегенде шамамен 630–820 мың теңге.

Ал жайлылығы жоғары баспана жалдап, мейрамханаға жиі барып, такси қолданып, ойын-сауық пен сатып алуға көп қаражат жұмсасаңыз, айлық шығын 1 млн теңгеден оңай асып кетеді.

Оның үстіне бұл есепке ірі сатып алулар, саяхат және басқа да қосымша шығындар кірмейді.

Алматыдағы шығын ең алдымен таңдалған баспанаға байланысты.

Егер бір бөлмелі пәтерді қазіргі медианалық баға – 230 мың теңгеге жалдап, оған коммуналдық төлем, интернет, ұялы байланыс, азық-түлік, көлік және анда-санда дәмханаға баруды қоссақ, бір адамның айлық бюджеті шамамен 400–500 мың теңгеге жетуі мүмкін.

Бұл ресми орташа көрсеткіш емес, қазіргі бағалар негізінде жасалған шамамен есеп.

Ал жақсы екі немесе үш бөлмелі пәтер жалдап, таксиге жиі отырып, мейрамханаларға тұрақты баратын адамның шығыны әлдеқайда жоғары болады.

Мұны баспана бағасынан-ақ байқауға болады: Алматыда үш бөлмелі пәтерді жалдаудың медианалық құны қазір айына шамамен 500 мың теңге.

Жалпы шығындарды есептегенде, бұл салыстыруда Бернли қымбатырақ болып шықты.

Ең үлкен айырмашылық мейрамхана, фастфуд, кофе, түрлі қызметтер мен күнделікті тұрмыстық шығындардан байқалады. Бұл санаттарда Англиядағы баға Алматыдан едәуір жоғары.

Бірақ баспана мәселесінде жағдай басқаша. Алматы Қазақстандағы ең қымбат қалалардың бірі болып қала береді, ал жалдау ақысының өсуі Бернлимен арадағы айырмашылықты айтарлықтай қысқартқан. Тамызда Алматыдағы жалдау бағасы тағы көтеріліп, үш бөлмелі пәтердің медианалық құны 500 мың теңгеге жетті.

Сондықтан Бернли мен Алматыны салыстырғанда, «Англияда өмір сүру Қазақстаннан бірнеше есе қымбат» деген түсінік барлық шығын түріне бірдей келе бермейді.

Дастан үшін бұл сандардың мәні сәл өзгеше.

Берілген мәлімет бойынша, қазақстандық футболшының «Челсимен» келісімшарттағы айлығы шамамен 14 мың фунт. Бір фунтты 629,83 теңгеден есептегенде, бұл шамамен 8,8 млн теңге.

Алайда оның шамамен 12 мың фунты, яғни 7,6 млн теңгеге жуық қаражат ай сайын арнайы шотқа аударылады. Футболшы бұл қаражатқа кейінірек қол жеткізе алады.

Қазір Сәтпаевтың тікелей пайдалануында айына шамамен 2 мың фунт, яғни 1,26 млн теңге қалады.

Бернлидегі негізгі айлық шығынды 630–820 мың теңге деп есептесек, бұл қаражат күнделікті қажеттіліктерге жеткілікті. Оның үстіне кәсіби футболшының тамақтану, қалпына келу, сапар және басқа да бірқатар шығынын клуб өз мойнына алуы мүмкін.

Нәтижесінде Бернлиде өмір сүру Алматыға қарағанда қымбатырақ болғанымен, айырмашылық бастапқыда ойлағандай үлкен емес.

Қазақстан мен Ұлыбритания арасында визасыз режим жоқ, сондықтан Ұлыбританияға баратын Қазақстанның барлық азаматтары виза алуы қажет. Британ билігі визаға сапардан үш ай бұрын өтініш беруге кеңес береді.

Визаға тікелей Ұлыбританияның Астанадағы елшілігінде, сондай-ақ Алматы, Астана және Атыраудағы VFS Global визалық орталықтары арқылы делдалдардың қызметін пайдаланып өтініш беруге болады. Визаның құны — 190 доллар немесе 87 мың теңге, алайда делдалдар қосымша ақы алуы мүмкін.

Құжаттарды тапсыру кезінде сұхбаттан да өту қажет болады. Онда сапардың мақсатын және жанкүйердің сапарға жетерліктей қаражаты бар екенін растау керек.

Бернлиде халықаралық әуежай жоқ, сондықтан матч өтетін қалаға қандай да бір жерден ауысып отыру арқылы жетуге тура келеді. Ең жақын әуежай Манчестерде орналасқан, бірақ ол Қазақстанның әуежайларымен тікелей байланыспаған.

Ең оңтайлы нұсқа — Ыстамбұл арқылы ұшу. Астанадан ұшатын болсаңыз, барып-қайту рейсі кем дегенде 390 мың теңге тұрады.

Манчестерден Бернлиге және кері бағытта пойызбен 16 еуроға (8500 теңге) жетуге болады. Жолға 45 минут кетеді. Автобус арзанырақ — жеті еуро (3700 теңге), бірақ жол шамамен екі сағатқа созылады.

Бернли ірі туристік орталық емес, сондықтан Ұлыбритания үшін ондағы тұру бағалары қолжетімді деуге болады. Апартаменттерді екі адамға екі түнге 35 мың теңгеге де, стадионның дәл жанынан 71 мың теңгеге де жалдауға болады. Қонақүйлер сәл қымбатырақ — екі түнге 100-ден 175 мың теңгеге дейін.

• Сондай-ақ оқыңыз: Тұрғын үй жалдауынан мейрамханадағы кешкі асқа дейін: Дастан Сәтпаев ойнайтын Бернлиде өмір сүру қанша тұрады?

«Бернлидің» АПЛ-ден түсіп қалуы билеттер бағасының төмендеуіне себеп болды. «Клареттердің» Чемпионшиптегі матчына 30 фунттан (18 мың теңге) басталатын бағамен баруға болады. Егер делдалдардың қызметін пайдалансаңыз, билет үшін 75-130 еуро (45-80 мың теңге) төлеуге тура келеді.

Бернлидегі қоғамдық көлікте бір рет жүру үш фунт немесе 1800 теңге тұрады. Сондай-ақ 12 фунтқа (7400 теңге) тәуліктік жол жүру билетін сатып алып, көлікті шектеусіз пайдалануға болады. Оның үстіне бұл билет Манчестерде де жарамды.

Қорытындылай келе, сапарға кем дегенде 600 мың теңге жұмсауға тура келеді. Алайда қалта шығындары мен басқа да ықтимал шығындарға арнап қосымша қаражат дайындаған жөн.

Бернлиді туристер ағылатын алып шаһарлардың қатарына жатқызу қиын. Бірақ оның тартымдылығы да осында. Қала орталығынан сәл ұзасаңыз болғаны - үйлер мен көшелердің орнын жасыл төбелер, кең алқаптар мен Солтүстік Англияға тән табиғат көріністері басады.

Sports24.kz Сәтпаев жаттығулар мен матчтардан қолы босаған кезде барып көруге тұрарлық Бернли мен оның маңындағы ең көрікті жерлерді жинады.

Жаңа қаламен танысуды Бернлидің ең ерекше нышандарының бірі - Singing Ringing Tree мүсінінен бастауға болады.

Краун-Пойнт биігінде орналасқан алып туынды әртүрлі ұзындықтағы мырышталған болат құбырлардан жасалған. Жел соққан кезде ауа құбырлардың арасынан өтіп, ерекше әуезді дыбыс шығарады. Сондықтан бұл мүсін «Ән салатын ағаш» деген атауға ие болған.

2006 жылы ашылған нысан уақыт өте Бернлидің басты символдарының біріне айналды.

Алайда мұнда тек ерекше мүсінді көру үшін ғана келмейді. Биіктен бүкіл Бернли мен оны қоршаған Ланкашир төбелері көрінеді. Ауа райы ашық кезде Пендл-Хиллді, тіпті «Бернлидің» үй стадионы - «Терф Мурды» да алыстан байқауға болады.

Сәтпаев үшін бұл жердің өзіндік мәні болуы мүмкін: бір нүктеден жаңа қаласын да, Англиядағы футбол мансабы жалғасып жатқан стадионды да тамашалауға мүмкіндік бар.

Қаладан алысқа шықпай-ақ тыныштық іздеген адамға Towneley Park таптырмас орын. Бұл - Бернлидегі ең үлкен саябақтардың бірі. Оның аумағы шамамен 180 гектарды алып жатыр, ал дәл ортасында тарихи Towneley Hall орналасқан.

Мұнда орман арасындағы соқпақтар, бақтар, серуендеуге арналған жолдар мен кең жасыл алқаптар бар. Ал Towneley Hall ғимаратында бүгінде музей мен көркемөнер галереясы жұмыс істейді.

Тығыз кестемен өмір сүретін кәсіби футболшы үшін мұндай жер күнделікті қарбаластан бір сәт алыстауға жақсы мүмкіндік. Бірнеше сағат табиғат аясында серуендеп, жаттығу мен алдағы ойындар туралы ойдан уақытша арылуға болады.

Нағыз ағылшын провинциясының тынысын сезінгісі келген адамға Бернли маңындағы Gawthorpe Hall қызық болуы мүмкін.

Елизавета дәуірінен қалған тарихи ғимарат бақтар мен 40 акрдан астам орманды алқаптың ортасында орналасқан. Оның айналасында емен, шамшат пен шынар ағаштары өседі, ал кейбір нүктелерден Пендл-Хиллге қарай әдемі көрініс ашылады.

Бұл жерде өндірістік Бернлидің бейнесі бірден ұмытылады. Көне ғимарат, жасыл көгалдар мен қалың орман көпшілік Англия туралы елестететін классикалық көріністі көз алдыңызға әкеледі.

Англияда алғаш рет ұзақ уақыт тұрып жатқан Сәтпаев үшін мұндай сапар жаңа елді футболдан тыс қырынан танудың бір мүмкіндігі болмақ.

Қалалық саябақтар аздық етсе, Бернли маңындағы ең танымал табиғи орындардың бірі - Pendle Hill бағытын таңдауға болады.

Төбеге бірнеше жаяу бағыт апарады. Биікке көтерілген сайын Ланкаширдің кең даласы, ауылдары мен жасыл алқаптары көз алдыңызға жайылады.

Бұл енді бірнеше сағатқа емес, бос күнді толық өткізуге болатын бағыт. Мұнда футбол Англиясын еске салатын дүние аз: стадион мен жанкүйерлердің дауысының орнына - төбелер, самал жел және шексіз кеңістік.

Бернлидің көрікті жерлері тек табиғатпен шектелмейді. Қала тарихы тоқыма өнеркәсібімен тығыз байланысты. Сол кезеңнің ізін Weavers’ Triangle ауданынан көруге болады.

Канал бойында кезінде өндіріс үшін пайдаланылған көне кірпіш ғимараттар сақталған. Қазір олардың маңымен серуендеуге болады. Су, ескі фабрикалар мен солтүстік Англияға тән сәулет бұл ауданға ерекше реңк береді.

Егер Singing Ringing Tree Сәтпаевқа қазіргі Бернлиді биіктен көрсетсе, Weavers’ Triangle оның өткеніне үңілуге мүмкіндік береді.

Белсенді демалысты қалайтындар үшін Wayside Arts Trail бағыты да қызықты. Жаяу серуен жолы Singing Ringing Tree орналасқан Краун-Пойнтқа қарай алып барады.

Жол бойында Бернлидің айналасындағы табиғат көріністерін тамашалауға болады, ал сапардың ең әсерлі нүктелерінің бірі - сол «Ән салатын ағаш».

Бұл жай ғана саябақтағы қысқа серуен емес, қаладан шығып, Ланкашир табиғатымен жақынырақ танысуға мүмкіндік беретін шағын саяхат.

Бернли сырт көзге шағын әрі өндірістік қала болып көрінгенімен, оның айналасында Дастанның Англиядағы өмірін тек футболмен шектемейтін орындар жетерлік. Бір бағытта - жасыл төбелер мен биіктен ашылатын панорамалар, екінші жақта - көне ағылшын үйлері, саябақтар мен тарихи каналдар.

Бұған дейін Sports24.kz Сәтпаевтың Бернлидегі күнделікті өміріне үңіліп, баспана жалдау, коммуналдық қызметтер мен мейрамханадағы кешкі ас қанша тұратынын есептеген еді. Ендігі кезек - жаңа қаланы бағалар арқылы емес, оның табиғаты мен тарихы арқылы танып-білу. Ол үшін Дастанға жаттығулар мен матчтардың арасынан аз ғана бос уақыт табылса жеткілікті.

Бұл ретте Бернли қаласы көпшілік Лондонмен байланыстыратын қымбат Англия бейнесінен айтарлықтай ерекшеленеді. Ланкашир графтығында орналасқан бұл қала елдегі өмір сүруге салыстырмалы түрде қолжетімді жерлердің бірі саналады. Әсіресе жылжымайтын мүлік пен жалға алу бағасы жағынан.

Sports24.kz Бернлидегі өмір сүру құнына қатысты негізгі көрсеткіштерді жинап, бағаларды қазақстандық валютаға аударды. Есептеу кезінде 1 фунт стерлинг = 629,83 теңге бағамы қолданылды. Теңгемен көрсетілген барлық сома шамамен алынған.

Көшіп барғаннан кейінгі ең ірі шығынның бірі - жылжымайтын мүлік. Бұл жағынан Бернли Англияның көптеген ірі қалаларына қарағанда әлдеқайда қолжетімді көрінеді.

Алғаш рет баспана сатып алатындар үшін жылжымайтын мүліктің орташа құны шамамен 116,5 мың фунтты құрайды. Қазақстандық валютаға шаққанда бұл шамамен 73,4 млн теңге.

Ал жалпы нарықты алсақ, бір нысанның орташа бағасы шамамен 130 мың фунтқа, яғни 81,9 млн теңгеге жуық болуы мүмкін.

Дегенмен баға ауданға, баспананың жағдайына және оның түріне қатты байланысты. Пәтердің, шағын таунхаустың және жеке тұрған үйдің құны бір-бірінен бірнеше есе айырмашылық жасауы мүмкін.

Мысалы, 146 мың фунттық баспана шамамен 92 млн теңгеге, ал 165,6 мың фунт тұратын жылжымайтын мүлік шамамен 104,3 млн теңгеге түседі.

Яғни Қазақстанның өзінде де жылжымайтын мүлік сатып алу үшін қомақты қаражат саналатын 70-100 млн теңге көлеміндегі бюджет Бернлиде нақты баспана нұсқаларын қарастыруға мүмкіндік береді.

Бұл - қаланың басты ерекшеліктерінің бірі. Лондонда дәл осындай ақшаға толыққанды баспана табу әлдеқайда қиын болса, Бернлиде бұл сома тек жалдау үшін емес, жылжымайтын мүлік сатып алу үшін де жеткілікті болуы мүмкін.

Клубта жалға алу келісімі бойынша өнер көрсетіп жүрген футболшы үшін жеке үй сатып алу бірінші кезектегі қажеттілік бола қоймас. Сондықтан жалға алу нарығын қарастыру әлдеқайда қисынды.

Бернлиде баспана жалдаудың орташа құны айына шамамен 625 фунтты құрайды. Қазіргі бағаммен бұл шамамен 393,6 мың теңге.

Бір бөлмелі нұсқа орта есеппен 461 фунтқа, яғни айына шамамен 290 мың теңгеге түсуі мүмкін.

Екі жатын бөлмесі бар баспана шамамен 582 фунт, немесе 366,6 мың теңге тұрады.

Үш жатын бөлмесі бар нұсқаның бағасы шамамен 689 фунт, яғни айына 434 мың теңге.

Ал егер төрт немесе одан да көп жатын бөлмесі бар кең үй қажет болса, жалдау құны айына шамамен 944 фунтқа, яғни 595 мың теңгеге жуық жетуі мүмкін.

Демек, Бернлиде айына 300-600 мың теңге аралығында әртүрлі форматтағы баспана - шағын пәтерден кең үйге дейін - таңдауға болады.

Англия үшін бұл салыстырмалы түрде төмен баға. Әсіресе Лондон, Манчестер және басқа да ірі қалалармен салыстырғанда, онда тіпті шағын пәтерді жалға алудың өзі айтарлықтай қымбат болуы мүмкін.

Жалдау ақысы - ай сайынғы шығынның бір бөлігі ғана.

Электр энергиясы, жылыту, су және басқа да коммуналдық қызметтер үшін бөлек төлеу қажет. Егер айына шамамен 200 фунт деп есептесек, бұл шамамен 126 мың теңге.

Интернетті қосқанда жалпы сома шамамен 230 фунтқа, немесе 145 мың теңгеге дейін өсуі мүмкін.

Ұлыбританияда бұдан бөлек Council Tax деп аталатын жергілікті муниципалдық салық бар. Оның мөлшері баспананың санаты мен орналасқан ауданына байланысты.

Егер ай сайын шамамен 212 фунт төлемді негізге алсақ, бұл шамамен 133,5 мың теңге.

Осылайша, жалға алушы баспананың өз құнына қосымша, нысанның түріне, энергия тұтынуына және келісім талаптарына қарай шамамен 150-250 мың теңге көлемінде міндетті тұрмыстық шығын болуы мүмкін екенін ескергені жөн.

Бернлидегі мейрамхана бағалары аса жоғары емес.

Арзан мекемеде бір адам шамамен 10-15 фунтқа түскі ас іше алады. Теңгеге шаққанда бұл шамамен 6300-9450 теңге. Орта деңгейдегі мейрамхананы таңдасаңыз, бір адамға есеп көбіне 20-30 фунт, яғни шамамен 12,6-18,9 мың теңге аралығында болады.

Бірнеше тағамнан тұратын екі адамға арналған кешкі ас шамамен 60 фунтқа, яғни 37,8 мың теңгеге түсуі мүмкін.

Ал қымбатырақ мейрамханада есеп 80 фунтқа және одан да жоғары, яғни шамамен 50 мың теңгеге дейін жетуі ықтимал.

Осылайша, Бернлидегі кәдімгі кафе немесе мейрамханаға бару құны Қазақстанның ірі қалаларындағы жақсы деңгейдегі мекемелермен шамалас. Ал премиум санаттағы орындарда қорытынды есеп, әрине, айтарлықтай жоғары болуы мүмкін.

Күнделікті шығындар бұдан әлдеқайда төмен.

Бір шыны кофе әдетте бірнеше фунт тұрады. Шамамен 3-4 фунт деп есептесек, бұл 1900-2500 теңгеге жуық.

Фастфуд орнындағы түскі ас шамамен 10 фунт, яғни 6300 теңге тұруы мүмкін.

Ал көлемдірек мәзір немесе толыққанды жылдам түскі ас шамамен 12-15 фунтқа түседі. Бұл 7,5-9,4 мың теңгені құрайды.

Егер үнемі сырттан тамақтансаңыз, бір айда қомақты сома жиналуы мүмкін. Ал азық-түлікті өзіңіз сатып алсаңыз, шығын, әрине, төмен болады.

Бір адамға азық-түлік үшін айына шамамен 200 фунт қарастыруға болады.

Теңгеге шаққанда бұл шамамен 126 мың теңге.

Әрине, кәсіби футболшының тамақтану рационы қарапайым адамның азық-түлік қоржынынан айтарлықтай ерекшеленеді. Спортшыға ақуызға бай тағамдар, жаңа піскен көкөністер, жемістер, сапалы көмірсулар және арнайы спорттық тағамдар көбірек қажет.

Сонымен қатар тамақтанудың бір бөлігін клуб қамтамасыз етуі мүмкін. Мысалы, жаттығу базасында немесе матчтар мен сырт алаңдағы кездесулер кезінде. Сондықтан Сәтпаевтың нақты жеке шығындары Бернлидің қарапайым тұрғынының орташа көрсеткішінен өзгеше болуы мүмкін.

Ұялы байланысқа айына шамамен 20 фунт, яғни 12,6 мың теңгеге жуық қаражат қажет болуы мүмкін.

Қосымша жазылымдар, ойын-сауық және түрлі сервистерге тағы шамамен 30 фунт, яғни айына 19 мың теңгеге жуық қаражат жұмсалуы мүмкін.

Бұған такси, киім-кешек, тұрмыстық заттар, жеке сапарлар және әр адамның өзіне байланысты басқа да шығындарды қосуға болады.

Кәсіби футболшының шығындарының бір бөлігі қалпына келу, жеке жаттығулар, массаж, қосымша тамақтану және сапарларға байланысты болуы мүмкін. Дегенмен мұның көп бөлігін әдетте клуб өз мойнына алады.

Тұрғын үй, коммуналдық қызметтер, азық-түлік, байланыс және негізгі тұрмыстық шығындарды қосқанда, бір адамның базалық айлық бюджеті шамамен 1000-1300 фунт аралығында болуы мүмкін.

Қазақстандық валютаға шаққанда бұл шамамен 630-820 мың теңге.

Мысалы, 1290 фунт шамамен 812,5 мың теңгені құрайды.

Бұл қарапайым өмір сүруге арналған шамамен алынған көрсеткіш екенін ескерген жөн. Егер қымбатырақ үй жалдап, мейрамханаларға тұрақты барып, такси пайдаланып және ойын-сауыққа жұмсалатын қаражатты шектемесе, бір айлық бюджет 1 млн теңгеден оңай асып кетуі мүмкін.

Екінші жағынан, футболшының кейбір шығындарын клуб өтеуі немесе олар келісімшартта қарастырылуы мүмкін. Сондықтан қарапайым тұрғынның стандартты шығындарын Сәтпаевтың шығындарымен тікелей салыстыру дұрыс болмас еді.

Ағылшын мегаполистерімен салыстырғанда, Бернли қаржылық тұрғыдан біршама қолайлы қала болып көрінеді.

Айына шамамен 300-600 мың теңгеге баспана жалдау, 70-100 млн теңгеге жылжымайтын мүлік сатып алу, 7-10 мың теңгеге түскі ас ішу және бір адамға 15-20 мың теңгеге толыққанды кешкі асқа бару — Бернлидегі күнделікті өмірдің қазақстандық валютаға шаққандағы шамамен көрінісі осындай.

Бұл ретте Сәтпаевтың өзі үшін мұндай шығындар әбден көтере алатындай көрінеді. Британдық БАҚ мәліметінше, оның «Челсимен» жасалған келісімшарт бойынша ай сайынғы жалақысы шамамен 14 мың фунт стерлингті құрайды. 1 фунт 629,83 теңге бағамымен есептегенде, бұл айына шамамен 8,8 млн теңге.

Алайда 18 жастағы футболшы әзірге бұл соманың барлығын өз бетінше жұмсай алмайды. Шамамен 12 мың фунт, яғни 7,6 млн теңгеге жуық қаражат ай сайын оның ата-анасының атына ашылған арнайы шотқа аударылады. Сәтпаев бұл қаражатқа 22 жасқа толғаннан кейін ғана қол жеткізе алады.

Осылайша, қазіргі уақытта оның тікелей пайдалана алатын қаражаты айына шамамен 2 мың фунт, яғни 1,26 млн теңге.

Бұл соманы Бернлидегі өмір сүру құнымен салыстырсақ, қызықты жағдай қалыптасады. Тіпті баспана жалдауға 400-600 мың теңге, сондай-ақ тамақтану, байланыс пен күнделікті қажеттіліктерге қаражат жұмсағанның өзінде, қалған сома көп жағдайда жайлы өмір сүруге жеткілікті. Оның үстіне кәсіби футболшының кейбір тұрмыстық шығындарын клуб қосымша өтеуі мүмкін.

Бұл тізімде Лионель Месси өзінің басты қарсыласы Криштиану Роналдудан айтарлықтай алда. Толығырақ білгіңіз келе ме? Sports24.kz ұсынған барлық уақыттағы ең көп жүлде жеңіп алған доп шеберлерінің ондығына арналған материалды оқыңыз.

1. Лионель Месси (47 трофей)

Заманауи футболдың ең ұлы ойыншысы бүкіл әлемдегі миллиондаған жанкүйердің жүрегінен орын тапты. Жеке марапаттарды есептемегенде, «Алтын допты» сегіз рет иеленген Месси клубтық деңгейде және Аргентина құрамасымен бірге 47 трофей жеңіп алды. Бұл – абсолютті рекорд.

Месси 35 трофейді «Барселонамен», 3 жүлдені ПСЖ құрамында, 2 трофейді «Интер Майамимен» жеңіп алды. Аргентиналық футболшы халықаралық деңгейде 7 жүлдеге қол жеткізді. Оның ішінде 2022 жылғы әлем чемпионаты да бар. Бұл әлі шегі емес. 39 жастағы Месси мансабын жалғастырып жатқандықтан, өзінің таңғажайып коллекциясын тағы да толықтыруы әбден мүмкін.

2. Маркиньос (43 трофей)

32 жастағы бразилиялық қорғаушының мансабында қазіргі таңда 43 трофей бар. Жақында Маркиньос өзінің жүлделер қорын УЕФА Суперкубогымен толықтырды.

Ол титулдарының басым бөлігін 2013 жылдан бері өнер көрсетіп келе жатқан ПСЖ құрамында жеңіп алды. Француз клубымен бірге Лига 1-де, Франция кубогы мен Суперкубогында топ жарды, сондай-ақ Чемпиондар лигасы мен УЕФА Суперкубогын жеңіп алды. Бұдан бөлек, Маркиньос «Коринтианс» сапында Либертадорес кубогын және Бразилия құрамасымен 2016 жылғы Олимпиада мен 2019 жылғы Америка кубогын жеңіп алған.

3. Дани Алвес (42)

Даулы тұлғаға айналған бразилиялық жүлделер саны бойынша өзінің ұлттық құрамадағы әрі ПСЖ-дегі бұрынғы серіктесінен сәл ғана қалып қойды. Алвестің алтын дәуірі «Барселонада» өнер көрсеткен кезеңіне тұспа-тұс келді. Каталониялық клуб сапында ол елестетуге болатын барлық кубок пен титулды жеңіп алды. Сонымен қатар Алвес «Севилья», «Ювентус» және ПСЖ клубтарында да өнер көрсетті. Бразилия құрамасымен бірге Олимпиада чемпионы атанып, Америка кубогын екі рет жеңіп алды.

4. Хоссам Ашур (39)

Көптеген оқырман бұл есіммен таныс болмауы мүмкін, өйткені Хоссам өзінің жарқын мансабының барлығын Египетте өткізді.

Жалпы алғанда, ол 497 матч өткізіп, 39 ресми титул жеңіп алды. «Аль-Ахли» мен Египет футболының аңызының басты жетістіктері қатарында – Египет чемпионы атанған 13 мәрте, Египет Суперкубогының 10 жеңімпаз медалі, КАФ Чемпиондар лигасының 6 титулы, Африка Суперкубогының 5 жүлдесі, Египет кубогының 4 жеңімпаз медалі және КАФ Конфедерация кубогының 1 жүлдесі бар.

5-6. Андрес Иньеста және Серхио Бускетс (38 трофейден)

«Барселона» мен Испания құрамасының қос бірдей аңызы біздің рейтингте бір жолда тұр. Иньеста – «блауграна» академиясының түлегі. Оның негізгі мансабы Хосеп Гвардиола тұсындағы клубтың алтын дәуіріне сәйкес келді. Сол командада Иньеста басты «дирижер» әрі алаңдағы ойынды ұйымдастырушы болды. Ол дәл осындай рөлді Испания құрамасында да атқарды. Ұлттық командамен бірге екі рет Еуропа чемпионы атанып, бір рет әлем чемпионатын жеңіп алды. Оның үстіне, 2010 жылғы әлем чемпионатының жеңісті финалында Иньеста Нидерланд қақпасына шешуші гол соғып, есімін футбол тарихына алтын әріптермен жазды.

Аты аңызға айналған жартылай қорғаушы 2024 жылы 40 жасында кәсіби ойыншы ретіндегі мансабын аяқтады. Футболшының соңғы клубы БАӘ-нің «Эмирейтс» командасы болды. Қазіргі уақытта ол Дубайдың «Галф Юнайтед» клубында жаттықтырушы болып жұмыс істейді.

Бускетс те «Барса» мен «Қызыл фурия» үшін кем түспейтін аңыз тұлға. Серхио ойыншылық мансабының басым бөлігін, яғни 2008-2023 жылдар аралығын каталониялық клубқа арнады және оның сапында 700-ден астам матч өткізді. Испания құрамасында 143 ойын өткізіп, 2010 жылғы әлем чемпионы және 2012 жылғы Еуропа чемпионы атанды. Серхио 2025 жылдың соңында америкалық «Интер Майами» сапында MLS кубогын жеңіп алғаннан кейін ресми түрде ойыншылық мансабын аяқтап, қазір жаттықтырушылық жолын бастауға кірісті.

7. Криштиану Роналду (37)

Жақында «Аль-Насрмен» Сауд Арабиясы чемпионатын жеңіп алған Криштиану Роналду өзінің жарқын мансабындағы 37-ресми трофейіне қол жеткізді. Португалиялық аңыз үшін ең жемісті кезең Мадридтің «Реалында» өтті – ол жерде 16 клубтық титул жеңіп алды. «Алтын допты» бес рет иеленген футболшы «Манчестер Юнайтедпен» 10, «Ювентуспен» 5 трофейге қол жеткізді. Сонымен қатар Криштиану Португалия құрамасымен Еуропа чемпионы атанып, Ұлттар лигасын екі рет жеңіп алды.

8. Жерар Пике (36)

Заманауи футболдағы ең танымал әрі харизмасы жоғары қорғаушылардың бірі. «Барселонамен» 9 рет чемпион атануы, 7 Испания кубогын жеңіп алуы, сондай-ақ Чемпиондар лигасы мен УЕФА Суперкубогында үш реттен топ жаруы – өзі үшін сөйлейтін жетістіктер. Сондай-ақ Пике «Манчестер Юнайтедпен» бірге Чемпиондар лигасын жеңіп, Испания құрамасының 2010 жылғы әлем және 2012 жылғы Еуропа чемпионы атануына үлес қосты. Жерар 2022 жылы «блауграна» сапындағы соңғы матчын өткізіп, ойыншылық мансабын аяқтады. Пике жаттықтырушылық жолды таңдаған жоқ: ол медиалигалардың бірінің негізін қалаушы әрі спорт және ойын-сауық индустриясына белсенді инвестиция салып келеді.

9. Райан Гиггз (35)

«Манчестер Юнайтедтің» тірі аңызы әрі клубтың символына айналған Гиггз өзінің мансабында Уэльс құрамасымен бірде-бір ірі халықаралық турнирге қатыса алмады. Ол «Қызыл сойқандармен» Англия чемпионы атанған 13 маусым өткізді, ел кубогын төрт рет жеңіп алды және Чемпиондар лигасының басты жүлдесін екі мәрте төбесіне көтерді.

Гиггз өзінің бүкіл жарқын ойыншылық мансабын «Олд Траффордта» өткізді. 2014 жылы дәл осы жерде ойыншылықтан жаттықтырушылық жұмысқа ауысатынын жариялады. Алайда жаттықтырушы ретіндегі мансабы әзірге аса сәтті бола қойған жоқ. 2022 жылы Уэльс құрамасынан кеткеннен кейін Райан өзі ортақ иесі болып табылатын ағылшынның «Солфорд Сити» футбол клубында спорт директоры қызметін атқарып келеді.

10. Хави (32)

Ең көп титул жеңіп алған футболшылар рейтингін «Барселонаның» тағы бір аңызы Хави Эрнандес түйіндейді. Хави 32 трофейін өзі түлеп ұшқан «Барсаның» құрамында жеңіп алды. Оның қатарында ішкі біріншіліктер мен халықаралық жарыстардағы сан алуан титулдар бар. Испания құрамасымен бірге екі рет Еуропа чемпионы және бір рет әлем чемпионы атанып, алаң ортасындағы ең маңызды ойыншылардың бірі болды. Ойыншылық мансабын катарлық «Аль-Садд» клубында аяқтады.

Испаниялық футболшы жаттықтырушы ретінде де өзін тапты. Катардағы сәтті кезеңнен кейін оның басшылығымен «Барселона» 2024 жылы Испания чемпионы атанды. Биыл жазда Хави Нидерланд құрамасының бас бапкері болып тағайындалып, «қызғылт сары түстілерді» әлемдік және еуропалық футбол элитасына қайта оралтуға тырысады.

Агенттің негізгі міндеті — футболшының немесе клубтың мүддесін ойыншының бір клубтан екіншісіне ауысуы кезінде, сондай-ақ жаңа келісімшарт жасау жөніндегі келіссөздер барысында қорғау. Ол екінші тараппен жүргізілетін келіссөздердің басым бөлігін өз мойнына алып, бұл үшін комиссия алады.

Алайда агенттің жұмысы мұнымен шектелмейді. Жаңадан бастаған агентке футболшылардың өздері бірден келе қоймайды, сондықтан оларды өз бетімен іздеуге тура келеді. Сол себепті агенттің бойында скауттық қабілет те болуы керек — ол болашағы зор жас талантты өзгелерден бұрын байқай білуі қажет.

Клуб іздеумен қатар, агент футболшыға демеушілер табумен де айналысады. Кез келген жұлдызды ойыншы белгілі брендтердің жарнамалық бет-бейнесіне айналады немесе өзінің жеке сауда маркасын қалыптастырады.

Сонымен қатар агент футболшының бұқаралық ақпарат құралдарымен байланысына жауап береді. Ол ойыншының медиада жағымсыз қырынан көрінбеуін қадағалайды. Қажет болған жағдайда футболшының клубтағы имиджін де қалыптастырады.

Агент қызметін айқындайтын және әрбір маман таныс болуы тиіс екі негізгі құжат бар. Олар — Ойыншылардың мәртебесі мен трансферлері туралы регламент және Агенттер регламенті.

Бұл құжаттар әлем бойынша ФИФА тарапынан, ал Қазақстан аумағында футболшылар, клубтар мен агенттер арасындағы қарым-қатынастарды реттеу үшін Қазақстан футбол федерациясы тарапынан қабылданған.

Алдымен агенттік қызмет бойынша тәжірибе жинақтау қажет. Агенттіктер жаңадан бастаған мамандардың жұмыс ерекшелігін түсінуі үшін ара-тұра ынтымақтастық бағдарламаларын ұсынады.

Толыққанды агент болу үшін ФИФА талаптарына сай келу керек. Олар ФИФА Агенттер регламентінің 5-бабында егжей-тегжейлі көрсетілген. Қысқаша айтқанда, негізгі талаптар мынадай:

• салық төлеуден жалтару, алаяқтық, ұйымдасқан қылмыс, жыныстық сипаттағы қылмыстар және басқа да осыған ұқсас баптар бойынша сотталмаған болуы;
• футбол қызметінен екі жылдан астам уақытқа шеттетілмеуі;
• мүдделер қақтығысын болдырмау үшін ФИФА-да, кез келген конфедерацияда, лигада, клубта немесе футбол федерациясында қызмет етпеуі;
• букмекерлік кеңсе секілді бәс тігу саласындағы ұйымдармен байланысы болмауы.

Егер үміткер барлық талапқа сай келсе, келесі қадамға — ФИФА сайтында өтінім толтырып, емтихан тапсыратын федерацияны таңдауға болады.

Үміткердің өтінімі қабылданған жағдайда, оны федерацияға емтихан тапсыруға шақырады. Емтихан сұрақтарын да, оның өткізілу күнін де ФИФА белгілейді.

Емтиханды сәтті тапсырғаннан кейін үміткер ФИФА лицензиясын алады. Дәл осы лицензия оған футбол агенті ретінде жұмыс істеуге мүмкіндік береді.

Заңнамалық талаптардан бөлек, жұмыстың практикалық қырлары да бар. Мысалы, клуб өкілдерімен және журналистермен байланысы жоқ агенттің табысқа жетуі қиын. Сондықтан агенттер түрлі матчтарға жиі барып, футбол әлеміндегі әртүрлі мамандармен танысып қана қоймай, болашағы зор ойыншыларды бақылап, оларды өз агенттігіне шақыруға мүмкіндік алады.

Кірістің арыстандай үлесі жанкүйерлерге тиесілі. «Галатасарай» немесе «Фенербахче» сынды Ыстанбұлдың алып клубтары бір ғана өз алаңындағы матчтан үш миллион еуроға дейін табыс таба алады.

Клубтар жанкүйерлердің махаббатын түрлі атрибутика сату арқылы да табыс көзіне айналдырып отыр. УЕФА дерегі бойынша, өткен маусымда «Галатасарай» 85 миллион еуроға мерч сатқан — бұл көрсеткішпен олар Еуропада тоғызыншы орынға шығып, «Манчестер Сити» мен ПСЖ-ны басып озды.

Осындай қызу қолдау демеушілерді сөзсіз тартады: түрік алыптарына, мысалы, стадион атауын сату әлдеқайда оңай. Тек бір ғана «Галатасарай» маусым сайын стадион атауын сатудан тоғыз миллион еуроға жуық қаржы алады.

⏱ 45’ Karşılaşmanın ilk yarısı tamamlandı.Trabzonspor 1-1 Başakşehir #TSvİBFK pic.twitter.com/55UNd6jFx4

— Trabzonspor (@Trabzonspor) August 23, 2026

Әрине, тұрақты табысты қамтамасыз ету үшін тек жанкүйерлердің қолдауы жеткіліксіз. 2021 жылға қарай Түркияның төрт алыбы — «Галатасарай», «Фенербахче», «Бешікташ» және «Трабзонспор» — жиыны 1,7 миллиард еуро қарыз жинаған еді. Жергілікті банктер бұл қарызды тек бірнеше жылға бөліп қана қоймай, оны еуродан жергілікті валюта — лираға да аударып, қайта құрылымдауға көмектесті.

Түрік клубтарына соңғы бес жылда ұлттық валютаның бағамы бес есеге дейін құлдырағаны қатты көмектесті — бұл қарызды өтеуді жеңілдетті. Себебі, кей табыстарын (мысалы, УЕФА-дан сыйақы) еуромен алатын клубтар көбіне негізгі операциялық шығындарын лирамен өтейді.

Сондықтан клубтар валюта бағамының күрт құлауын тиімді пайдаланып, қарыздарын жылдам жаба бастады. «Трабзонспор» мен «Фенербахче» мұны әлдеқашан жүзеге асырды, жылына тек пайызға 50 миллион еуро төлейтін «Бешікташ» та қарыздан құтылуға жақын.

• Сондай-ақ оқыңыз: Еурокубок жеңімпазы, тыңшы-команда және Дэдпул клубы: Сатпаевтың «Бернлиіне» Чемпионшипте кім қарсы тұрады?

Бір топ-клубқа Салах секілді жұлдыздардың келуі «домино эффектісін» іске қосады, өйткені қалған алпауыттар бұл деңгейден қалыс қалмау үшін бәсекеге түседі.

Оған қоса, клубтардың УЕФА алдында көрсеткіштері таза: билет пен атрибутика сатудан түсетін ресми табыстар өсіп келеді, сондықтан олар қаржылық фэйр-плейге іліге қоймайды, бірақ шекараға жақын жүр.

Weszlo шолушыларының пікірінше, мұндай ахуал «карточкалық үйшік» жасайды. Егер еурокубоктан немесе басқа да табыстардан түсетін кірістер қазіргі деңгейде сақталмаса, бұл «үйшік» оп-оңай құлап түсуі мүмкін. Мұндай құлдыраудың салдары қандай болары – тек болжау ғана қалады…